четверг, 31 июля 2014 г.

დიახ, მე არ ვარ მონა!!!

დიახ, მე არ ვარ მონა!!! მე ვარ ადამიანი, შექმნილი ღმერთისგან, სრულყოფილად შექმნილი და განვითარებისთვის მოვლენილი... ნუ გგონიათ, რომ სრულყოფილება არ ვითარდება... ეს მცდარია და ჭეშმრიტებას აცდენილი დოგმაა...

 დიახ, მე არ ვარ მონა, რადგან თავისუფლება თან დამყვა, დაბადებიდან დამყვა და მას ვერავინ და ვერაფერი წამართმევს. დიახ, მე არ ვარ მონა!
 თავისუფალი ვარ!
 ეს ჩემი თანდაყოლილი ბუნებრივი მდგომარეობაა, ჩემი თანდაყოლილი უფლებაა, შინაგანი ხმაა, ძახილია, შინაგანი განცდაა.
დიახ, მე არ ვარ მონა! და ეს ვიცი! ვიცი და ვამაყობ იმით, რომ ვარ ადამიანი, შექმნილი თავისუფლებისთვის, შინაგანი თავისუფლებით შობილი და შემდგომ სიცოცხლის გზაზე განვითარებისთვის დამდგარი... და ზუსტად ეს განცდა არ მაძლევს უფლებას, სხვისი თავისუფლება ხელვყო! არავინ არ ხელყოფს მას, გარდა თავად ადამიანისა!

დიახ, მე ვერ ვიქნები მონა, რადგან ჩემი ძიების გზა, ღმერთისკენ მიმავალი გზაა!
ამიტომ, ის გზა, რომელიც მიდის ღმერთისკენ, ვერასდროს  იქნება გზა მონობისკენ!
დიახ, მე ვერავინ მიბრძანებს, ვერ დამიმორჩილებს, ვერავინ გადამტეხავს, ვერავინ დამდებს მონობის ბორკილს, ვერ დამდაღავს, ყურს ვერავინ დამისერავს მონობის ნიშნად. ვერავინ მიყიდის და ვერავინ გამყიდის...
 დიახ, მე ვარ შექმნილი თავისუფლად და თავისუფლებისთვის, ეს კი ისეთი მდგომარეობაა, როდესაც იცი ამ თავისუფლების საფასური (ის შეუფასებელია, ფასდაუდებელია), ამიტომაც ვერანაირ მატერიალურ სიმდიდრესა თუ კეთილდღეობაზე ვერც გაიცვლება და ვერც გაიყიდება!

დიახ, მე ვარ თავისუფალი, დაბადემამდეც და დაბადების შემდეგაც, რომელიც მოვლენილი ვარ ამ თავისუფლების განსაცდელად და შემდგომი განვითარებისთვის, განვითარებისთვის, რომელიც გადის ღმერთისკენ მიმავალ გზაზე და ერთადერთი მსაჯული არის ღმერთი, ერთადერთი ხმა ამ მსაჯულისა არის სინდისი, რომელიც მკარნახობს როდის ვუშვებ შეცდომას, როდის ვაშავებ რამეს, როდის კი ჭეშმარიტებისკენ მიმავალ გზას ვადგავარ. გმადლობ, ამისთვის, ღმერთო!
დიახ, თავისუფლება – ეს ჭეშმარიტების ძიების გზაა, ჭეშმარიტება კი საკუთარ თავზე გავლით ღმერთისკენ მიდის.

დიახ, მე ვარ თავისუფალი და ამ თავისუფლებას ვერავის დავუთმობ, რადგან ყველას ჩვენ–ჩვენი უნივერსალური, უნიკალური და ინდივიდუალური ბუნებიდან გამომდინარე, ეს მდგომარეობა გაგვაჩნია, მაგრამ, ვაი, მას ვინც მას თმობს, ვინც ვერ აცნობიერებს რას ნიშნავს იყო თავისუფალი...
დიახ, მე ვარ თავისუფალი ინდივიდი, პიროვნება, რომელიც გუშინ იყო ცალ მუხლზე დაჩოქილი, ისევ და ისევ მხოლოდ ისვენებდა, რათა დღეს ორივე ფეხზე მყარად დამდგარიყო და  თავისუფლად გაეგრძელებინა ჭეშმარიტების ძიება.
არსაიდან მოეპოვებინა ის ძალა, რომელიც ამოძრავებს სულიერ არსებას.

დიახ, მე ვარ სრულყოფილად შექმნილი და განვიცდი ჩემში არსებულ მრავალ სამყაროს, მრავალ რთულ ორგანიზმს, მრავალ უჯრედს, რომლებიც ზუსტად ჩემნაირად, თავისუფლები არიან, მაგრამ ერთად, ერთობლივად, მოწესრიგებულად, რიტმულად თანავარსებობთ და უსასრულო სამყაროს მინი–მოდელს ვქმნით... დიახ, ელემენტარული ნაწილაკები მირიადნი არიან და მათ საკუთარი ფსიქოლოგია აქვთ, გააზრებულად და თავისუფლად ქმნიან ახალ ცხოვრებას, სიცოცხლეს, სამყაროებს... აი, რატომ ვარ თავისუფალი და სამყაროს თანაგანმცდელი...

დიახ, ჩემში მრავალი სამყარო ჩაიდო; დიახ, ჩემი შექმნის პროცესში მინი მოდელის ჩადებისას, სრულყოფილად შემქმნეს ამ სამყაროში და მხოლოდ ამ სამყაროში, ეს სრულყოფილება მაძლევს იმის გარანტიას, რომ გარდაცვალებამდე შინაგანი თავისუფლების განცდა ბოლომდე შევინარჩუნო...
მე არ მაქვს უფლება ჩემში არსებულ მრავალ უხილავ სამყაროს საარსებო წყარო შევუწყვიტო... არ მაქვს უფლება, რომ საკუთარ თავს ვუღალატო, ჩემში არსებულ მრავალ მე–ებს ზურგი ვაქციო და ვიქცე იმად, რაც ჩემთვის არაორგანულია... დიახ, მე ვარ მრავალბუნებიანი, რთული, რომელიც ყველაზე მარტივია, ისეთივე მარტივად რთულია როგორც თავად სამყარო შეცნობამდე...

ჩემი თანდაყოლილი და შემდგომ გამოწრთობილი ხასიათი, ფსიქიკა, მრავალუჯრედოვანი სხეული მაძლევს იმის ძალას, რომ ორივე ფეხზე მყარად დავდგე, გავშალო ხელები, სამყაროს ხმას ავყვე, ნიავს მივუშვირო სახე, ღრმად ჩავისუნთქო და ყველას გითხრათ: დიახ, მე არ ვარ მონა!!!

და გმადლობ, ღმერთო, სიცოცხლისთვის! 

четверг, 24 июля 2014 г.

"ნაირ–ნაირი ამბები" – ძველი საბერძნეთის ამბები, ანუ მოცალეობის ჟამს საკითხავი

კლავდიუს ელიანე – თავის თავს რომაელად მოიხსენიებდა. წარმოშობით აბატს, რომელიც რომის მახლობლად მდებარე პატარა ქალაქ პრენესტედან იყო, ქურუმის მაღალი თანამდებობა ეკავა. მას ეკუთვნის ნაირ–ნაირი ამბები.

***

გადმოგცემენ, რომ მწვრთნელმა ჰიპომაქოსმა წნელი გააწნა თავის მოწაფე ათლეტს მაშინ, როცა მას გარს შემოადგა შეძახილებით აღტაცებული ბრბო და ისიც დასძინა: "შენ ცუდად და არა ისე, როგორც საჭირო იყო, შეასრულე ის, რის უკეთ შესრულება გმართებდა. კარგად რომ შეგესრულებინა, არავინ შეგაქებდა". ამით ჰიპომაქოსმა მიანიშნა, რომ ადამიანმა შექება არა ხალხისგან, არამედ ჭეშმარიტი მცოდნისგან უნდა მიიღოს.
როგორც ჩანს, სოკრატემაც არაფრად მიიჩნია ხალხის განკითხვა, რასაც მოწმობს კრიტონთან მისი საუბარი; ეს იყო მაშინ, როდესაც კრიტონი საპყრობილეში მივიდა და არწმუნებდა სოკრატეს, ათენელთა მსჯავრისგან გაქცევით დაეღწია თავი.

***
91–ე ოლიმპიური თამაშების დროს, როდესაც სრბოლის ასპარეზზე აკრაგასელმა ექსენეტოსმა გაიმარჯვა, ქსენოკლესი და ევრიპიდე ერთმანეთს ეცილებოდნენ. პირველობა ერგო ქსენოკლესს, რომელმაც წარადგინა "ოიდიპოსი", "ლიკაონი", "ბაკხი ქალები" და სატირული დრამა "ათამასი". მეორე კი იყო ევრიპიდე თავისი დრამებით _ "ალექსანდრე", "პალამედესი", "ტროელები" და სატირული დრამა "სიზიფოსი" და განა სასაცილო არ არის? _ ქსენოკლესმა გაიმარჯვა, ევრიპიდე კი დამარცხდა, თანაც ესოდენ მნიშვნელოვანი დრამებით.
ამრიგად, ორი მიზეზი შეიძლება დავუშვათ: ან უგუნურები და უმეცრები იყვნენ ისინი, რომლებიც კენჭს უყრიდნენ და მათთვის უცხო იყო სწორად განსჯა; ანდა შეიძლება ისინი მოისყიდეს კიდეც. ერთიც და მეორეც უღირსობაა და ათენელისთვის შეუფერებელი.

***

ძველთაგანვე გადმოგვცემენ, რომ ანიტოსი და მისი თანამოაზრეები გამუდმებით სდევნიდნენ სოკრატეს. მათ მოითათბირეს, სოკრატესთვის ცილისწამებით გაეტეხათ სახელი, რადგან არ იცოდნენ, როგორ განეწყობოდნენ ათენელები სოკრატეს ბრალდების მიმართ (სოკრატეს სახელი ხომ განთქმული იყო, სხვათაშორის, იმიტომაც, რომ სოფისტების არაჯანსაღ აზროვნებას ამხელდა, მათ ხომ არც უწყოდნენ და არც რას ამბობდნენ მნიშვნელოვანს) _ ამიტომ გადაწყვიტეს ცილისწამებით გაეტეხათ მისთვის სახელი. იმხანად მოშურნეები ვერც სასამართლოში იჩივლებდნენ და ვერ დამნაშავედ გამოაცხადებდნენ სოკრატეს, ვინაიდან ფილოსოფოსის აღშფოთებული მეგობრები მათ წინააღმდეგ განაწყობდნენ სასამართლოს, შემდგომ კი სოფისტები იძულებულნი გახდებოდნენ, პასუხი ეგოთ სოკრატეს ცილისწამებისთვის _ თან არა მარტო უდანაშაულო მოქალაქისა, არამედ ათენელთა სიამაყის უსამართლო ბრალდებებისთვის.
და რა ჩაიფიქრეს? არისტოფანემ, გონებამახვილობითა და მწარე ხუმრობებით გამორჩეულმა კომედიოგრაფოსმა, სოკრატე უბრალო მოლაყბედ გამოიყვანა კომედიაში. თითქოს სოკრატე ჭეშმარიტ ღმერთებს არ ცნობდა და თანაც ყველას, ვისაც კი მოძღვრავდა, თავისკენ იბირებდა. ამ დავალებას არისტოფანემ წარმატებით გაართვა თავი. მან დიდი ენამახვილობით, ოსტატური ლექსთა წყობით მიზანში ამოიღო ელინთა შორის საუკეთესო. კომედიაში მას დასაცინად ხომ არ უნდა გამოეყვანა კლეონი, ანდა ლაკედემონელები, არც თებელები და თუნდაც თავად პერიკლესი, არამედ ღმერთების, განსაკუთრებით კი აპოლონის სიყვარულით გამორჩეული კაცი. ამრიგად, კომიკურ სცენაზე სოკრატეს ხილვა უჩვეულო და გაუგონარი პარადოქსი იყო. ამ კომედიამ თავიდან უცნაურობით მიიზიდა ათენელთა ყურადღება, შემდეგ კი მათი აღტაცებაც კი დაიმსახურა, ვინაიდან ისინი ბუნებით შურიანები არიან და სახელმწიფოსა და მთავარ–გამგებელთა მიერ გამორჩეული ხალხის დაცინვა უყვართ. განსაკუთრებით კი, მათი, ვინც სიბრძნითა და ღირსეული ცხოვრებით გამოიჩინა თავი. ეს კომედია "ღრუბლები" სიამოვნებას ჰგვრიდა მოქალაქეებს და ტაშს უკრავდნენ პოეტს ისე, როგორც არავის სხვას და გამარჯვებულადაც აღიარებდნენ. თანაც სურდათ, რომ არისტოფანე გამარჯვებულთა შორის პირველი ყოფილიყო. ასე შეიქმნა არისტოფანეს ეს ნაწარმოები. თავად სოკრატე იშვიათად დადიოდა ხოლმე თეატრებში. ისიც მხოლოდ მაშინ, როცა ტრაგედიების შემოქმედი ევრიპიდე ახალი ტრაგედიებით წარდგებოდა. პირევსშიც კი ჩადიოდა, თუ იქ ევრიპიდეს დრამა იდგმებოდა. ფილოსოფოსი მას სიბრძნესა და პოეტური ღირსების გამო აფასებდა. მაშინ კლინიასის ძემ, ალკიბიადესმა და კალესხროსის ძემ, კრიტიასმა აიძულეს, წასულიყო იგი თეატრში ამ კომედიის სანახავად. ფილოსოფოსს არამცთუ არ მოეწონა, პირიქით, დიდად მოიძულა ეს სანახაობა და როგორც გონიერმა, სამართლიანმა, ღირსეულმა და ამასთანავე, ბრძენმა კაცმა აბუჩად ამგდებთა, შეურაცხმყოფელთა და უჭკუოთა მიმართ სიძულვილი გამოხატა. ამით მან დიდადაც გაანაწყენა კომედიის შემოქმედნი. არა მხოლოდ ანიტოსისა და მელეტოსის მზაკვრულმა შეთანხმებამ, არამედ სოკრატეს შეურაცხყოფამაც სახელი გაუთქვა კომედია "ღრუბლებს". სოკრატეს ცილისწამებისთვის არისტოფანეს, ცხადია, შემოქმედებისთვის ფულადი ჯილდო ერგო. ამ გაჭირვებულმა ღატაკმა და საცოდავმა, რა უცნაურადაც არ უნდა მოგვეჩვენოს ეს, შეთხზული ტყუილისთვის გასამრჯელო აიღო. ეს მან თავადაც იცოდა. თხზულებამ ხალხში დიდი მოწონება დაიმსახურა. და ისე, როგორც არასდროს, მართალი აღმოჩნდა კრატინოსის სიტყვები, რომ თეატრში გონება სნეულდება. "ღრუბლები" იდგმებოდა დიონისეს დღესასწაულებზე და ელინთა უმრავლესობა წარმოდგენაზე დასასწრებად სხვადასხვა ქალაქიდან მოდიოდა. გამოჩნდებოდა თუ არა სცენაზე სოკრატე, მას ხმამაღლა სახელით მიმართავდნენ ხოლმე _ მართლაც ცნობდნენ მას. ეს მე არც მიკვირს, რომ გამოარჩევდნენ მას მაყურებელთა შორის (ნიღბის ოსტატებმა ხომ დიდი მსგავსების გათვალისწინებით შექმნეს ფილოსოფოსის სახე). ხოლო უცხოელები, რომლებმაც არ იცოდნენ, ვის დასცინოდნენ, ხმაურით წამოიშალნენ. მათ გამორკვევა დაიწყეს, ვინ იყო სოკრატე. ფილოსოფოსმა, შეიტყო თუ არა, რაც თეატრში ხდებოდა, მაშინვე იქ მივიდა. მან ხომ იცოდა, ვისაც ეძღვნებოდა კომედია და უცხოელთა შეცბუნების გასაქარვებლად პირველი ადგილი დაიკავა. იგი ფეხზე იდგა კომედიის მსვლელობის დროს, სანამ მსახიობებმა არ დაასრულეს თამაში. ძლიერი იყო კომედიისა და ათენელების მიმართ ფილოსოფოსის სიძულვილი.

***

ჩემთვის ცნობილია ფოკოსის ძის, ფიკონის მოსწრებული გამონათქვამი. ათენელთა სახალხო კრებაზე გამოსულმა მოქალაქეებს უგუნურებისათვის უსაყვედურა. მან მეტად გონებამახვილურად და სხარტად აღნიშნა: "ჩემი აზრით, ჯობია, თქვენ მომექცეთ მე ცუდად, ვიდრე მე _ თქვენ".

(თარგმნა თეა დულარიძემ _ძველი ბერძნული პროზა. "ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა".თბილისი, 2013)

пятница, 18 июля 2014 г.

ვაი, ჭკუისაგან, ანუ ქართული სნობიზმი

პირველ რიგში, შესავლის ნაცვლად დავწერ, რომ ძალიან მომწონს, როდესაც ფასდაკლებით წიგნები გამოდის და მთელი რიგი გამომცემლობები ჩვენს განათლებასა და შემეცნებაზე ზრუნავენ, მეორე რიგში კი, მადლობას ვუხდი იმ ჟურნალ-გაზეთებს, რომლებიც საკუთარ ქსელში ამ წიგნებს უშვებენ საკუთარსავე ჟურნალებთან თუ გაზეთებთან ერთად, - მეორე და სხვა საკითხია, თუ რა სარგებელი და მარკეტინგული გათვლები ახლავს ამ ყველაფერს თან, მაგრამ მადლობის ღირსები ნამდვილად არიან. თუმცა, არის მეორე ნოც, მაგალითად, სიმართლე გითხრათ, იმდენად “გაყვითლდა” ჩვენი პრესა და არამარტო პრესა, მთლიანად მას-მედია, რომ მე, როგორც ერთ ჩვეულებრივ მოქალაქეს, საზოგადოების რიგით წევრს სურვილიც კი არ მაქვს ან გაზეთი წავიკითხო, ან ჟურნალი ანდა ტელევიზორს ვუყურო. ათასში ერთხელ მაინც წამიცდება თვალი თუ ხელი, მაგრამ ვაი, რომ მაგ ათასში ერთხელაც კარგს ვერაფერს გაიგებ, მითუმეტეს, შეიმეცნებ... ახლა არ დავიწყებ იმის მოყოლას, თუ რა ჭორ-მართალი იწერება და მიდის მკითხველამდე თუ მაყურებლამდე, როგორ ირღვევა, მასიურად და უხეშად საქართველოს კანონები “საავტორო უფლებების შესახებ”, “სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ” და სხვა, მაგრამ აღნიშვნის ღირსია, რომ არა წიგნების სიყვარული და მათი საკმაოდ მაღალი ფასი, ნამდვილად არ “წავეტანებოდი” ჩვენს ჟურნალ-გაზეთებს და ჩემნაირი, როგორც ვაკვირდები, საკმაოდ ბევრია...
რატომ გავაკეთე ასეთი და ამხელა შესავალი?! ძალიან აღშფოთებული და განრისხებული ვარ, ამიტომაც ვცდილობ ცოტა შორი გზიდან მოვუარო სათქმელს, რათა უფრო მეტად არ გავამწვავო ის საკითხი, რომელზე საუბარს და საკუთარი აღშფოთების გამოხატვას ვაპირებ...
მოკლედ და კონკრეტულად, სპეციალურად და შეგნებულად არც ჟურნალის სახელს ვასახელებ და არც იმ ჟურნალისტის ვინაობას, რომლის ვაი სტატიაზეც მინდა პასუხის დაწერა... პასუხის, რომელიც მირჩევნია ჩემს ბლოგზე დაიდოს, რადგან გადავწყვიტე, რომ დღეს “ბლოგერობა” და ბლოგი, ყველაზე საუკეთესო საშუალებაა მხოლოდ მეგობრებს კი არა, საზოგადოების ნაწილს მიაწოდო შენი სათქმელი, აბა, ისე ვერ გავკადნიერდები, რომ ჟურნალისტობა ვცადო, მითუმეტეს, ჟურნალის ფურცლებიდან ვეპაექრო კალამგამოწრთობილ ჟურნალისტებს...
რაშია საქმე? რატომ ასეთი მართლაც რომ შორით მოვლა, ანუ მოკლე სიტყვის გრძლად თქმა?! ძალიან მარტივია და, ალბათ, როდესაც ჩემი ნაწერის, თუ აღშფოთებული პასუხის ბოლო წინადადების წერტილს იხილავთ, არანაკლებ აღშფოთებული დარჩებით თქვენც.
მოკლედ, მორიგ წიგნს მოჰყვა ჟურნალი (თუ პირიქით, ჟურნალს მოჰყვა მორიგი წიგნი, ეს თქვენ გადაწყვიტეთ, ვისთვის ჟურნალი უფრო მნიშვნელოვანია და ვისთვის - წიგნი), შესაბამისად, ჟურნალის სტატიებსაც გადავავლე თვალი, - ნუ, რა ვქნა, სულიერი არსება, მითუმეტეს, ადამიანი ვარ, და ხანდახან მეც კი მძლევს ცნობისმოყვარეობის წადილი და თუ საინტერესოა, სიამოვნებით ვეცნობი კიდეც, მაგრამ, ჰოი, საოცრებავ და “ჩამოსულები”-სა და “თბილისელები”-ს (ე.წ. ხოხბების, პეროგაყრილების) ადათან-ბაბათაგან დაწყებული პაექრობა, ახლა უფრო გამწვავებულ-დისკრიმინაციულ ჭრილში ვიხილე ჟურნალის ერთ-ერთ გვერდზე... ყველაზე მეტად რაც მძაგს ეს რაიმე სახის დაჯგუფება, კასტებად თუ კლანებად დაყოფა, საცხოვრებელი თუ დაბადების ადგილების  “დატოლება” და ა.შ. დიახ, მძაგს...… ვინც მიცნობთ, ალბათ, იცით, თუ რას ნიშნავს ჩემთვის ასეთი აზროვნების მქონე ადამიანი... მაგრამ ყველაზე ცუდი ისაა, რომ სტატიაში, ვითომ კონტრშეტევაზე გადმოსული “ჩამოსული” ჟურნალისტი პირდაპირ გვწერს ე.წ. თბილისელ-ხოხბებს: “მოდი წარმოვიდგინოთ, თბილიში რომ მარტო თბილისელები ცხოვრობდნენ, რა მოხდებოდა?” და თავად სცემს დასმულ კითხვას პასუხს _ თურმე, რომ არა ჩამოსულები: “სახლები აუშენებელი დარჩებოდა, რადგან მშენებლობაზე ძირითადად ჩამოსულები მუშაობენ;”, ასევე, როცა თბილისელებს უკვე აშენებული სახლების რემონტი დაგვჭირდებოდა ანუ: “რემონტს დაექვემდებარებოდა და “მალიარს”, სანტექნიკოსსა და “გაჯავიკს” რომ ვერ იშოვიდნენ თბილისელები ელიავას ბაზრობაზე, ის სახლებიც თავზე ჩამოექცეოდათ” ანუ ჩამოგვექცეოდა.
თურმე ქალაქში არ იარსებებდა საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, “რადგან ავტობუსებისა და “მარშუტკების” მძღოლებად ძირითადად ჩამოსულები მუშაობენ”; თურმე დედაქალაქში არც მაღაზიები იქნებოდა და არც და ვერც კარტოფილს, ხახვსა და ყავას ვიყიდიდით. ასფალტიც აიყრებოდა დროთა განმავლობაშიც და ნაგვითაც გაივსებოდა ქალაქი, რადგან გადამყრელიც არავინ იქნებოდა... გავაგრძელო, ჩემო თბილისელო და არა თბილისელო მეგობრებო თუ მკითხველებო?!
არ ვიცი ამ ჟურნალისტს რედაქტორი ანდა ვინმე მენტორი (მენტორი სალანძღავი სიტყვა არაა, ის ნიშნავს სპეციალურ მასწავლებელს, დამრიგებელს) თუ ჰყავს, მაგრამ ეს ცინიზმი (სხვა უფრო ცივილური ფორმის სიტყვა ვერ შევუსაბამე ამ ყველაფერს) მარტო თბილისელებს, ანუ “პეროიან ხოხბებს” არ გვეკუთვნის (რა ვქნა, ვარ ეს ოხერი თბილისელი, რადგან სხვაგვარად ვერ მოხერხდა და არც ვამაყობ ამით და არც ვინმეს გამო დავკომპლექსდები, თუმცა ამ პაპანაქება ზაფხულში ხანდახან კი ვნატრობ ვიყო “ჩამოსული”, გასაგრილებლად წასასვლელი ადგილი მაინც მექნებოდა), ეს უკვე ზუსტადაც რომ მისმიერვე წოდებულ “ჩამოსულებსაც” შეურაცხყოფს... იმის მაგივრად, რომ ჯანსაღად იაზროვნოს და საკუთარი პროფესიიდან გამომდინარე (რომელიც ზუსტადაც, რომ საზოგადოებაზე კონსტრუქციულ ზემოქმედებას ავალდებულებს), ასე ფესვგადგმულ პროვინციალიზმს (არც პროვინციალიზმია სალანძღავი სიტყვა, თუ ჩემი არ სჯერა ვინმეს, იხ. ლინკი: http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=3&t=32918) ებძოლოს, უფრო აღრმავებს მას და აღიზიანებს საზოგადოებას,  და იმდენი ეთიკაც არ ჰყოფნის, რომ საკუთარ თავსაც გვამადლის (მართალია, მის სიტყვებში სარკაზმიც შეიმჩნევა და ირონიაც, მაგრამ ეს არ შველის არც მკითხველს და არც დამწერს), რადგანაც ისიც “ჩამოსულია” და გვემსახურება ჩვენ (მისი სიტყვების  პერიფრაზაა)... გმადლობთ, პატივცემულო, დასაფასებელი და სამადლობელი სიტყვები გითქვამთ, აუცილებლად გიმსახურებთ, მითუმეტეს, რომ ჩემი ხელფასიდან გარკვეული ნაწილი ზუსტად თქვენს ხელფასზე მოდის - ანუ, თქვენს ჟურნალს წიგნთან ერთად როცა ვყიდულობ, თქვენ რომ ხელფასს იღებთ, იქ ჩემი ხელფასის ნაწილიცაა, ასე რომ მთლად უანგაროდ არ მემსახურებით, ხოლო დამადლებაზე თუ მიდგა საქმე, რა ვიცი რა ვიცი, შესაძლოა “თბილისელმა ხოხბებმა” “ჩამოსულ მწყერებზე” უფრო მეტი დასამადლებელი მოიძიონ... თუ ჩემი ნაწერი მოვა თქვენს ყურამდე, ან კომპიუტერამდე – ინტერნეტის გავლით, იმედი მაქვს, ჩემს ირონიანარევ სარკაზმსაც ჩაწვდებით და იმასაც მიხვდებით, რატომ გახსენებთ არისტოტელეს სიტყვებს: “ჩემი თავისუფლება მთავრდება იქ, სადაც იწყება სხვისი”. და ეს სიტყვის თავისუფლებასაც ეხება.. :)) ისე, იმასაც შეგახსენებთ, რომ უმჯობესი იქნებოდა არამარტო საქართველოს, არამედ თბილისის ისტორიისთვისაც გადაგევლოთ ცალი თვალი მაინც... ეს ისე, მოცალეობის ჟამს, გარეთ გასვლამდე წასაკითხად...დიახ, მე ვამბობ, რომ ვარ თბილისელი, თბილისელ ე.წ. “პეროიან ხოხბებს” ვეკუთვნი... დიახ, მე ვცხოვრობ გარეუბანში და არც ეს მეთაკილება; დიახ მე მყავს თქვენს მიერ ე.წ. “ჩამოსული” მეგობრები, მათ შორის რუსთავიდან, მისაქციელიდან, კახეთიდან, ქუთაისიდან, სოხუმიდან, ასევე თქვენს მიერ წოდებული პეროგაყრილი მეგობრებიც, რომლებიც ყავის სმითაც ტკბებიან, ცენტრალურ უბნებშიც ცხოვრობენ და ფეხი ფეხზე გადადებული ზეინტელექტუალურ თემებზეც საუბრობენ (ისევ ეს ოხერი სარკაზმი და ირონია)... დიახ, მე მყავს სანათესაო, როგორც დასავლეთ საქართველოდან, ასევე აღმოსავლეთ საქართველოდან (ოღონდაც, ახლა ჩემს გენეოლოგიურ ხეს აქ ნუ ჩამომაწერინებთ და თუ ვინმეს დაგაინტერესებთ, შემიძლია საქართველოს ცენტრალური არქივისკენ მიგითითოთ, ისე, თუ ჩემს გასაკეთებელ საქმესაც გააკეთებთ, მთელი ცხოვრება თქვენი მონა-მორჩილი და მსახური ვიქნები - დღემდე მაინტერესებს, ვინ იყო ჩემი სულ-სულ პირველი წინაპარი)... დიახ, მე ოჯახში ისე აღმზარდეს, რომ არასდროს გამიმახვილებია ყურადღება ადამიანის საცხოვრებელ თუ დაბადების ადგილზე, მის კილო-კავზე... დიახ, მე “ვაფანატებ” მოხევეების, მთიულების, აჭარლების კილოკავზე... დიახ, მე მყავს მეგობრები სხვადასხვა პოლიტიკური მრწამსით, ასევე, მყავს სხვა რელიგიების მიმდევარი ნაცნობ-მეგობრებიც და მე მათით ვამყობ. დიახ, ზუსტად რომ პროვინციული აზროვნების ადამიანები (არ აქვს მნიშვნელობა დაბადების ადგილს) სჭარბობთ თბილისში, რომლებიც საკუთარი კომპლექსების დასაფარად ყოფთ კასტებად, ჯგუფებად, კლანებად ადამიანებს და მოგწონთ ეს. დიახ, პროვინციული აზროვნების ადამიანების წყალობით ღვივდება ეთნიკური, რელიგიური შუღლი, სეპარატიზმი...
დიახ, მე მინახნავს ბევრი ე.წ. “ჩამოსული”, რომელიც თბილისელს ეწევა და უსწრებს უმსგავსობაში...
დიახ, მე მძაგს სეპარატისტი ქართველი, თქვენს მიერ წოდებული “ჩამოსული”...
დიახ, მე მინახავს ე.წ “ჩამოსული”, რომელიც პირდაპირ ფანჯრიდან ყრის ნაგავს და ანაგვიანებს ქალაქს, ეზოს, ქუჩას, კორპუსს...
დიახ, თქვენს მიერ წოდებული “ჩამოსულისგან” ძალიან ხშირად დამიცავს სხვა კუთხის მკვიდრიც კი...
დიახ, ბევრჯერ მიმიცია შენიშვნა ზუსტად მაგ „ჩამოსული” ადამიანისთვის, როდესაც მზესუმზირას პირდაპირ საზოგადოებრივი ტრანსპორტიდან - ავტობუსიდან ან სამარშრუტო ტაქსიდან ყრიდა გზაზე. დიახ, ზუსტად თქვენს მიერ წოდებული “ჩამოსულისთვის” მითქვამს, რომ მადლობა ღმერთს, მე არ ვარ შოვინოსტი, ნაცისტი, ფაშისტი და არ ვყოფ ადამიანებს კანის ფერის, ეთნიკური, რელიგიური და სხვა კატეგორიების მიხედვით; დიახ, ვაღიარებ, ბევრი მართლაც ლუკმა-პურის საშოვარზე თბილისში ჩამოსული (თქვენს მიერ ე.წ. “ჩამოსული”) ადამიანი ჩემთვის უფრო ძვირფასი გამხდარა და მათში უფრო მეტი ინტელექტი დამინახავს, ვიდრე ბევრ ძალით ინტელექტუალ, ვაი, ჭკუისაგან გასნობებულ ადამიანში;  დიახ, ე.წ. “პეროიანი თბილისელი ხოხბისთვის” პირდაპირ სახეში მიმიხლია, რომ იდიოტია, რადგან ზემოდან უყურებს სხვა ადამიანს და რომ მისი თბილისში დაბადების ჩანაწერი პრივილეგია სულაც არაა... დიახ, ბევრი მოკაიბიჭო თბილისელი (და არამხოლოდ თბილისელი, “ჩამოსული”) ელემენტისგან დამიცავს სხვა, მაშინ, როდესაც თქვენ და თქვენნაირი სარკაზმით სავსე ბევრი ადამიანი გაჩუმებული და გასუსული, სახემიბრუნებლი ისხედით საზოგადოებრივ ტრანსპორტში... დიახ, ძალიან ბევრი აღიარება შემიძლია აქ ჩამოგიწეროთ, მაგრამ არამც და არამც, არავის დავამადლი საკუთარ თავს, პირიქით, ეს მაგალითებიც მიტომ მოვიყვანე, რომ დაგანახოთ, პრობლემა თბილისელობა არათბილისელობაში კი არაა, არამედ აზროვნების დეფიციტსა და პროვინციალიზმშია...
მაგრამ კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, დიახ, მე მყავს საუკეთესო მეგობრები, თანამშრომლები, ნაცნობები, როგორც საქარველოს სხვადასხვა კუთხიდან, ასევე საქართველოში მაცხოვრებელი სხვა ეროვნული თუ ეთნიკური ჯგუფიდან და მადლობა ღმერთს, რომ მათში ეს პროვინციალიზმი საერთოდ არაა...
ბოდიშით, თუ ვინმეს კომპლექსები გაწუხებთ, მაგრამ ამ კოპლექსების დაძლევას ჩვენს ხარჯზე ნუ მოახდენთ. ამიტომ, უმორჩილესად გხოვთ, თბილისელებსაც და არათბილისელებსაც, თავი შეიკავეთ, საკუთარ პროვინციალიზმს ასე საჯაროდ მაინც ნუ უკეთებთ დემონსტრირებას და მეორეც, ეს უკვე კომპლექსიან ე.წ. “ჩამოსულებს” ეხებათ, თავებს ნუ დაგვამადლით, მაინც ვერასდროს გახდებით ვერც აკაკი წერეთლები, ვერც ვაჟა-ფშაველები, ვერ მაკო ორბელიანები, ვერც შალვა ნუცუბიძეები, ვერც ილია ჭავჭავაძეები, რადგან ისინი ერთადერთნი იყვნენ და განუმეორებლები. თუ ასე ძალიან გსურთ, იყავით თქვენც განუმეორებელი ინდივიდები, ამაზე უკეთესს ვერაფერს იზამთ. ასევე, თუ კომპლექსებს ვერ უმკლავდებით, უმჯობესია ფსიქო-ანალიტიკოსთან ვიზიტზე ჩაეწეროთ და იქნებ როგორმე მოახერხოთ საკუთარი კომპლექსებიგან გათავისუფლება...

და ბოლოს, მართლაც, შობასა თუ აღდგომას მნიშვნელოვნად ხდება დედაქალაქის განტვირთვა, რაც, მე პირადად, გადაადგილებას უფრო მიადვილებს. ასევე, შეინიშნება ავტო-სატრანსპორტო საშუალებების სიმცირეც, რაც, ზუსტადაც რომ ატმოსფერულ ჰაერში მავნე ნივთიერებების გაფრქვევის (ანუ ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების) დონეს მნიშვნელოვნად ამცირებს; ასე რომ, მეტ-ნაკლებად და შედარებით უფრო სუფთა ჟანგბადის სუნთქვა გვიწევს მათ, ვისაც წასასვლელი არსად გვაქვს და ვართ გამოკეტილი ამ ქვაბურში (ანუ, პეროიან თბილისელ ხოხბებს)... გარდა ამისა, ე.წ. “პროფილაქტიკებშიც”,  - რომელიც რატომღაც ვიღაცას მოაფიქრდა რომ უშუალოდ ფეხით მოსიარულეთათვის განკუთვნილ ტროტუარზე უნდა ფუნქციონირებდეს, _ ნაკლები მანქანებია, რაც ასევე პირადად ჩემი ნერვების, ენერგიისა და დროის დაზოგვას უწყობს ხელს... იქნებ, ჟურნალისტები ამ საჭირბოროტო საკითხებითაც დაინტერესდეთ?!

მარად თქვენი,
პეროგარჭობილი თბილისელი ხოხობი

პ.ს. მთავარი დამავიწყდა, როდესაც პასუხის სათაურზე ვფიქრობდი, ამომიტივტივდა ქართული სნობიზმი და აი, რატომ: სნობიზმი რასელ ლაინსის ცნობილი ციტატის თანახმად, საკუთარი ,,ეგოს” მოფხანის საუკეთესო საშუალებაა.Source: გვახარია გიორგი. სნობიზმი და კორუფცია//თავისუფლება 9(33) - თავის. ინ-ტი. თბ., -2004

четверг, 17 июля 2014 г.

სათაურის გარეშე

მეგონა ადვილი იქნებოდა საკუთარი აზრების ისევ აქ გადმოტანა, მაგრამ ძნელი აღმოჩნდა. უფრო ადვილია, როდესაც საკუთარი, ჯერ კიდევ მოუმწიფებელი აზრები სადღაც ტვინის რომელიღაც უბანზე თავისთვის ფუთფუთებენ, ბზუიან, გაწუხებენ და გაიძულებენ ყურადღება მიაქციო... ყურადღება მიაქციო  მე–ს, რომელიც ადამიანს თან დაჰყვა, მაგრამ ზოგში ეს მიძინებულ მდგომარეობაშია, ზოგიერთში  ჩანასახოვან სტადიაშია, ზოგიერთში კი საერთოდ წაშლია.
მთელი ტირადა ავკრიფე და წავშალე, რადგან ძირითად სათქმელს არ პასუხობდა, რადგან ცილდებოდა ზუსტად მე–ს, რომელიც უკვე მერამდენე კვირაა თუ უკვე მერამდენე თვე, საკუთარ თავს აუჯანყდა და "აიძულებს" ისევ დაუბრუნდეს საკუთარ თავს, საკუთარ ძირითად ფასეულობას: ადამიანს, ინდივიდს და მის მორალურ კრედოს...
საკმაოდ დიდი ხანია ერთი რამ შევამჩნიე (შევამჩნიე და არა აღმოვაჩინე), ადამიანები ერთდროულად შესაძლებელია იყვნენ სუბიექტებიც და ობიექტებიც. ეს საკმაოდ საინტერესო პროცესია, თუმცაღა ამას გაუცნობიერებლად, ალბათ, ყველანი ვგრძნობთ, მაგრამ არ ვუკვირდებით... ჯერ კიდევ ელინურ პერიოდში ადამიანი დაინტერესდა იმით თუ ვინ იყო ის (ვინ ვარ მე!), – ამაზე დელფოსის ტაძრის წარწერაც მეტყველებს,  – რომ არა ეს შეკითხვა, არ იქნებოდა უნივერსალური მოწოდება: "შეიცან თავი შენი"... რომ არა ეს პოსტულატი, ვერ იქნებოდნენ ის ადამიანები, რომლებიც ხმამაღლა აღიარებდნენ, რომ ინდივიდი, ანუ ადამიანი – ეს არის განუმეორებელი არსება, რომელსაც შეუძლია დაკვირვება, ფიქრი, განსჯა და შეცნობა... თუმცაღა შეცნობაც არის და შეცნობაც; არ არის სწორი, როდესაც შემეცნება ეშლებათ სწავლაში. რადგან შემეცნება ეს ისეთი უნივერსალური პროცესია, როდესაც ადამიანი ერთდროულად არის შესამეცნებელი ობიექტიც და სუბიექტიც, რადგან ერდროულად ხდება ადამიანის მიერ "რაღაცის" შეცნობა და ამავდორულად შეცნობის პროცესის მეშვეობით საკუთარი თავის შეცნობასაც და გაზრდაც ახდენს, რამეთუ შეცნობის გზით ხდება ცოდნის მიღება, მაგრამ არამც და არამც სწავლა, რადგან შესაძლებელია ერთი და იგივე რამის მონოტონურად განმეორებით თუნდაც თუთიყუშს ვასწავლოთ სიტყვები, დავაზეპირებინოთ ფრაზები, შემდეგ კი ეს გაუზრებლად ვამეორებინოთ და ვიხალისოთ... ნუთუ ჩვენ, ადამიანები არ ვიაზრებთ იმას, რასაც შევიმეცნებთ? ნუთუ ასე ძნელია გაიაზრო ის აბსოლუტური, უნივერსალური ცნებები, როგორიცაა: კარგი – ცუდი, სიკეთე – ბოროტება, ზნეობა – უზნეობა, ალტრუიზმი – მიზანტროპია, თავისუფლება – მონობა და სხვა... ადამიანმა გასაოცარი ტექნიკური პროგრესი განიცადა, მაგრამ ვერ მიაღწია მორალურ ნიშნულამდეც კი... დღემდე გაურკვეველი დარჩა, თუ რას ნიშნავს გაემიჯნო უზნეობას, ამორალობას, ველურობას, ბოროტებას... საკუთარი თავის შეცნობა ნიშნავს, საკუთარ თავში ეძიო ნაკლოვანებები, შეცდომები, უარყოფითი მხარეები და აღმოჩენის შემდეგ მათი "მოთვინერება" სცადო (თუ ვერ აღმოფხვრი, გარდაქმნი მაინც)... მაგრამ დღეს ხდება კი ასე? იშვიათად და მაშინაც კი ადამიანი უძლურია, უძლურია და თავს იმართლებს შექმნილი გარემო პირობებით: სოციუმით, სახელმწიფოს მიერ დაწერილი თუ დაუწერელი წესებით, ცხოვრების წესით... მაგრამ ეს სიცრუეა, ეს საკუთარი თავის მოტყუების მცდელობაა, რომელსაც შესაშური "წარმატებით" ვახორციელებთ; ვახორციელებთ და გვგონია, რომ საკუთარ თავებს ამით რამეს გამოვაპარებთ, თუმცაღა, მართლაც ვახერხებთ ამას, რადგან გვავიწყდება ერთი რამ: ჭეშმარიტება ერთია, რომლისგანაც გამომდინარეობს დანარჩენი უნვიერსალური ცნებები:
1. არსებობს მხოლოდ ერთი სიკეთე, რომელიც აბსოლუტურია და ის ემიჯება ბოროტებას;
2. არსებობს მხოლოდ ერთი სიყვარული, რომელიც აბსოლუტურია და ის ემიჯება სიძულვილს;
3. არსებობს მხოლოდ ერთი თავისუფლება და ის ემიჯნება მონობას.

სხვა დანარჩენი არ არსებობს, რადგან ამ სამი ძირითადი ცნებიდან გამომდინარეობს ადამიანის შემეცნებაც.
ადამიანი საკუთარ თავში უნდა იმეცნებდეს სიკეთეს, სიყვარულს და თავისუფლებას, თუ ამ სამ გზას (რომელიც ერთი მიმართულებით, ასე ვთქვათ, ჭეშმარიტების ძიების გზას)  არ ადგას, ის გზა არსად მიდის (ადამიანს არსადაც არ მიიყვანს, მხოლოდ წრეზე ატარებს, თუ გინდათ, ხატოვნად გეტყვით, მინოტავრის ლაბირინთში არიადნეს ძაფის გარეშე აბორიალებს – ეს სარკაზმია).
არსებობს მხოლოდ ერთი რამ, ადამიანი შეიმეცნებს რა ამ სამ ძირითად პოსტულატს, ის ემიჯება მათ ანტიპოდებს: სიძულვილს, ბოროტებას და მონობას, რომლებიც ერთმანეთზეა გადაბმული.
პლატონს აქვს შესანიშნავად ნათქვამი: "... ადამიანის სულში ორი სხვადასხვა მხარე განირჩევა: უკეთესი და უარესი, და როცა თავისი ბუნებით უკეთესი სძლევს უარესს, სწორედ ესაა "საკუთარი თავის ბატონ–პატრონად ყოფნა"; მაშასადამე, ეს საქებარია: ხოლო როდესაც ცუდი აღზრდისა თუ უკეთურ ხალხთან ურთიერთობის შედეგად უარესი საწყისი მძლავრობს უკეთესზე, ეს საძრახისია და ამნაირ კაცზე იტყვიან, "თავისი თავის მონააო", რაც იმას ნიშნავს, რომ ამ კაცს ზომიერების გრძნობა არ გააჩნია."

და მივადექით მთავარ სათქმელს – თავისუფლებას...
თავისუფლება არ ისწავლება, არც მემკვიდრებით გადადის, ის შეიმენცება, ის განიცდება. ადამიანს ეს შინაგანად თუ არ აქვს შეცნობილი, მხოლოდ გარეგნულად თავისუფლებამოპოვებული ადამიანი სხვა არარაა გარდა მონისა, რომელსაც ჰგონია, რომ ის თავისუფალია, რადგანაც თავისუფლება გაიგივებული აქვს ნებისმიერი რამის ქმნასთან, კეთებასთან, სიტყვის თქმის თავისუფლებასთან...
ხშირად ასეთი ილუზორული თავისუფლების მინიჭებით ძლიერნი ამა ქვეყნისანი ზუსტადაც რომ ასეთი "ინდივიდებისგან" შემდგარ მასას თავის ჭკუაზე ატრიალებენ, აძლევენ რა მათ ისეთ დაპირებებს, რომელიც ზუსტად ამ მანკიერ, ზღვარგადასულ ქვენაგრძნობებს ელამურება და ზუსტად, რომ სატყუარას წამოგებული და თვალდაბინდული საზოგადოება, ოვაციებითა და ტაშის კვრით განადიდებს მათ... ჩვენ გვექნება თავისუფლება! ვაშააა!!! აკეთე ყველაფერი, რაც მოგესურვება, წამოწექი მხარ–თეძოზე და უზრუნველად იცხოვრე! ვაშა!!! გინდა გარეთ გადი და შენი სიძულვილი და მრისხანება დაიცხრე სხვისი წამებით, ტანჯვით, ეს ხომ სიამოვნებას განიჭებს!! ვაშა!!!  არ გჭირდება ფიქრი და მომავალზე ზრუნვა, ამას სხვა გააკეთებს შენს მაგივრად! ვაშა!!! თუ შენ წაგართმევენ, ეს ბოროტებაა, მაგრამ თუ შენ წაართმევ, ეს სიკეთე, ამიტომ, წაართვი სხვას და იყავი მასზე ძლიერი! ვაშა!!!
არადა, ზუსტად ეს არ შეესაბამება იმ აბსოლუტურ, ჭეშმარიტ თავისუფლებას, რომელსაც კაცობირობის დასაბამიდან დღემდე ქადაგებდნენ და ქადაგებენ კაცობრიობის პატრიარქები, მამები, ფილოსოფოსები! თუმცა ამით არაფერი იცვლება, ქადაგებები ქადაგებებად რჩება, ხოლო საზოგადოება თავისი გზით მიდის და ურჩევნია ილუზორული თავისუფლებით იარსებოს, ვიდრე ჭეშმარიტი თავისუფლებისკენ ისწრაფვოდეს.
არადა ადამიანი, როდესაც  შინაგად არის თავისუფალი, მონობაშიც ინარჩუნებს ამ განცდას... როცა შინაგანად თავისუფლებაგანცდილი ადამიანი უყურებს ბოროტებას, იცის, რომ ბოროტებას ბოროტებით ვერ დაამარცხებს, მას მხოლოდ სიკეთეს უპირისპირებს; როცა უყურებს უსამართლობას, იცის, რომ უსამართლობას თუ იგივენაირად დაუპირსპირდება, ამით უსამართლობასაც განამრავლებს და საკუთარ ჭეშმარიტ სახეს და არსაც დაკარგავს... როცა ხედავს გაბოროტებულ და განრისხეულ ადამიანს, იცის, რომ მის სულს მკურნალობა სჭირდება და სამკურნალოდ მხოლოდ ერთი წამალი გამოადგება – სიყვარული... მან იცის დუმილის ფასიც და სიტყვის თავისუფლებამინიჭებულ ადამიანთან დუმს, მაგრამ არა შიშის ან იმის გამო, რომ მჭერმეტყველი არაა, არამედ იმიტომ, რომ დუმილის დროსაც კი თავისუფალია და სიტყვაზე უფლობს და მბრძანებლობს...
ხოლო როდესაც ადამიანი საკუთარი თავის მონაა, აქედან იწყება ყველაზე დიდი გზა უფრო დიდი მონობისკენ, რომელსაც ეწოდება შიში, თავისი თანმდევი გამოვლინებებით – მლიქვმელობით, ტყუილით, სიხარბით, ვერცხლისმოყვარეობით და ვინ მოსთვლის კიდევ რამდენი ასეთი მანკიერი მხარეებით...

დღეს ამას იშვიათად ვუფიქრდებით, იშვიათად ვეკითხებით თავებს, რომელი გზით მივდივართ _  ჭეშმარიტების ძიების თუ მოჩვენებითი თავისუფლების გზით...
იქნებ შევჩერდეთ და საკუთარ თავს ვკითხოთ: შევიმეცნე კი საკუთარი თავი?! მხოლოდ მართალი და უტყუარი პასუხის შემდეგ მივხდებით, რომ არა! ხოლო თუ საკუთარი თავი არ შეგიმეცნებია, შენ, ადამიანო! მაშინ რა ხარ?!


ბედნიერი ერი

ჩვენისთანა ბედნიერი
განა არის სადმე ერი?
მძიმე ყალნით,
ლამაზ ფალნით
მორთული და მშვენიერი;
უწყინარი,
უჩივარი,
ქედდრეკილი, მადლიერი;
უშფოთველი,
ქვემძრომელი,
რიგიანი, წესიერი;
ყოვლად მთმენი,
ვით ჯორ–ცხენი,
ნახედნი და ღონიერი.

ჩვენისთანა ბედნიერი
განა არის სადმე ერი?!
ყველა უნჯი,
ყველა მუნჯი,
გულჩვილი და ლმობიერი;
თვალაბმული,
თავაკრული,
პირს ლაგამი ზომიერი;
ყველა ყრუი,
ყველა ცრუი,
ჭკვადამჯდარი, გულხმიერი;
მცირე, დიდი _
ყველა ფლიდი,
ცუღლუტი და მანკიერი.

ჩვენისთანა ბედნიერი
განა არის სადმე ერი?!
მტვერწაყრილი,
თავდახრილი,
ყოვლად უქმი, უდიერი;
უზღუდონი,
გზამრუდონი,
არგამტანი და ცბიერი;
მტრის არმცნობი,
მოყვრის მგმონი,
გარეთ მხდალი, შინ ძლიერი;
არრის მქონე,
აარის მცოდნე,
უზრუნველი და მშიერი.

ჩვენისთანა ბედნიერი
კიდევ არის სადმე ერი?

ილია ჭავჭავაძე


ილიას ეს უკვდავი ლექსი საქართველოში ყოველ დროსა თუ საზოგადოებას შეესაბამება და ზუსტად აღწერს ერის, საზოგადების მანკიერ მხარეებს. არ მოიძებნება ქართველი (და არამარტო ქართველი, თუმცა სულაც არ ვუსვამ ხაზს ეროვნულ კუთვნილებას, მაგრამ ამაზე ცოტა ქვემოთ დავწერ), რომელსაც ეს ლექსი მთლიანად თუ არა, მისი რომელიმე სტროფი მაინც არ ჰქონდეს წაკითხული ან გაგონილი. გასაგებია, რომ ერს და ზოგადად საზოგადოებას კარგიც ახასიათებს და ცუდიც, მაგრამ როდესაც ერში, საზოგადოებაში ცუდი ჭარბობს კარგს, ეს უკვე იმის მაჩვენებელია, რომ ერი (საზოგადოება) დეგრადაციას განიცდის... ნებისმიერ საზოგადოებას, ერს ახასიათებს ასეთი აღმა თუ დაღმა სვლები, მაგრამ მე ჩემი მტკივა და ჩემს ტკივილზე ვტირი  და სხვამ თავისი იტიროს. როდესაც "შენი" გიყვარს, "შენიანზე" შეგტკივა გული, ზრუნავ, "შენსას" სცემ პატივს, მხოლოდ მას შედეგ შეგიძლია სხვისი პატივისცემაც, დაფასებაც და თანაგრძნობაც.

სამწუხაროა, მაგრამ დღეს უფრო მომრავლებულია სანახაობა, ოღონდ პურის გარეშე და ტრაგი–კომედიის საყურებლად მისულ ხალხს ორ ობოლსაც არ აძლევენ, როგორც ძველ საბერძნეთში ხდებოდა. თუმცა ვინ იცის, იქნებდა ზუსტად აქაც შერჩევით ხდება ამ ორი ობოლის გაცემაც?! თუ ჩემი ორი ობოლი ვინმეს გერგოთ, ალალ იყოს, მაგრამ... მხოლოდ ტრაგი–კომედიის ყურებით ცუდის, მანკიერი მხარის გამოსწორება არ ხდება, რადგან დღემდე ვერ გამოგვაქვს დადგმული "სპექტაკლებიდან" მორალი. არადა, საკუთარ თავებს მორალურ და ზნეობრივ "პიროვნებებად" ვთვლით. ხოლო საზოგადოება, ერი ზუსტად ინდივიდებისგან, ანუ პიროვნებებისგან შედგება, მათი ერთობლიობაა. სამშობლო და საქართველო მხოლოდ ტერიტორია არაა, უპირველეს ყოვლისა ეს ის საზოგადოებაა, ეს ის ერია, რომელიც ამ ტერიტორიაზე ცხოვრობს, დამკვიდრებულია და ვითარდება.

თუმცა, საოცარია, მაგრამ დღეს სიტყვების არსსა და მნიშვნელობას ისევე დამახინჯებულად აღვიქვამთ, როგორც სხვა დანარჩენს. დანარჩენი კი ჩემზე ადრე, მთელი ორი საუკუნით ადრე (და უფრო ადრეულ ხანებშიც) ითქვა და    უკვე ათასჯერ თქმულსა და გაცვეთილ, მაგრამ უკვდავ სიტყვებს ახალს ვერაფერს დავამტებ.

მხოლოდ ერთი რამ შემიძლია, მორალისა და ზნეობის განმარტებები დავდო:

ზნეობა _ 1. იმ წესების, ნორმების ერთობლიობა, რომლებიც განსაზღვრავენ ადამიანთა ურთიერთდამოკიდებულებას და ყოფაქცევას ამა თუ იმ საზოგადოებაში;
2. ამ ნორმების შესაბამისი ქცევა და ადამიანის სულიერი თვისებები.
Source: მოხელის სამაგიდო ლექსიკონი / გაეროს განვითარების პროგრამა; [შემდგ.: სამსონ ურიდია და სხვ.; რედ.: ვაჟა გურგენიძე] - თბ., 2004 - 483გვ.: ცხრ.; 24სმ. - (საჯარო მოსამსახურის ბ-კა). - ISBN 99940-0-063-2: [ფ.ა.]

მორალი _  ზნეობრივი დასკვნა, ზნეობრივი გაკვეთილი, რომელიც რაიმესგან გამომდინარეობს, მაგალითად იგავის მორალი (უცხო სიტყვათა ლექსიკონი 1989).



пятница, 10 августа 2012 г.

როცა ზაფხულის სიცხეს გაციება ემატება (ანუ მისი დადებითი და უარყოფითი მხარეები) და ამავ დროს, ჩვენი კულტურული უკულტურობის ზოგადი მიმოხილვა

გაგიკვირდება და, გავცივდი, გავცივდი კი არა, მგონი ამ სიცხეში, ზაფხულის პაპანაქებაში გრიპი "ავიკიდე"... ზუსტადაც, რომ "ავიკიდე"... მთელი კვირაა მხოლოდ იმას კითხულობენ ოჯახში, სად "მოვახერხე"?! ჰმ, საოცარია, მაგრამ ყოველ ზაფხულს რატომღაც "ვახერხებ" მთელი კვირა და ხანდახან 2 კვირაც კი სიცხიანი ვიყო (გააჩნია ვირუისს, ჩემს ფსიქო–ემოციურ მდგომარეობას ანდა იმუნურ სისტემას)...

არ არსებობს ჩემთვის ზაფხული და დასვენება... მაგრამ წელს მაინც მოვახერხე და დავისვენე, თუმცა არ "შემერგო", როგორც ვიცი ხოლმე თქმა... ფაქტიურად, ორი სავარაუდო დისლოკაციის ადგილია, სადაც "მოვახერხე" გაციება თუ გრიპის ვირუსის "აკიდება"... საირმეში და, რა თქმა უნდა, სახლში... დაივწყოთ საირმედან..

როგორც უკვე აღვნიშნე, ამ ზაფხულს დავისვენე მთელი 2 კვირით!!! რა თქმა უნდა, ჩემმა წინადადებამ ვერ მოიპოვა ხმათა გადამწყვეტი უმრავლესობა და ზღვაზე მომიწია წასვლა. არა, არა არ იფიქრო, რომ ზღვა არ მიყვარს და ზღვაზე, ზღვის სანაპიროზე დასვენებას გავურბივარ, პირიქით, ზღვა ძალიან მიყვარს, მაგრამ მზის ქვეშ საათობით წოლა, რუჯის მიღება, ხალხმრავლობა, საღამოს კი რესტორან–კაფე–ბარების რეპერტუარის მოსმენა, თუნდაც კილომეტრებით მოშორებულ სახლში გქოდნეს ოთახი დაქირავებული, არ შემიძია და ვერ ვახერხებ ასეთ გარემოში დასვენებას... თუმცა, მაინც ზღვაზე აღმოვჩნდი, იმისდამიუხედავად, რომ მინდოდა მთაში წასვლა – ორი სავარაუდო დისლოკაციის ადგილი შევარჩიე ჩემს ჭკუაში – საირმე ან გუდამაყარი... თუმცა, ჩემი მოთხოვნების რაოდენიობა შევამცირე (დავტოვე ორი: არანარი საჭმლის მზადება და აუცილებლად შხაპი უნდა ყოფილიყო დაქირავებულ ოთახში და თანაც ისე, რომ ცხელი წყლით განრიგით არ მესარგებლა), ასევე, საკუთარი თავი ვაიძულე ზოგიერთი რამისთვის ყურადღება არ მიმექცია და მიუხედავად ზოგიერთი სუბიექტურ–ობიექტური გარემოებისა, იმ პერიოდში, რაც ზღვაზე ვიყავი, ჩემი ინტიმური სამყარო შევიქმენი და მოვახერხე დასვენება შინაგანადაც და ცოტა სულიერადაც. ასევე, იმ პირობით წავედი ზღვაზე, რომ ბოლო რამდენიმე დღით საირმეში ავიდოდით და აი, გათენდა ნანატრი 2 აგვისტო, დავიძარით ქობულეთიდან, გამოვიარეთ გურია, იმერეთში შემოვედით, ქუთეისს გამოვცდით და გადავუხვიეთ საირმისკენ... საოცრად კარგი ბუნება, გზაც მართლა კარგადაა გაკეთებული... საირმე.. მისი აღწერა გამიჭირდება, რადგანაც სიტყვები არ მეყოფა, და მაინც, რომც მეყოს ჩემი ღარიბი ლექსიკური მარაგი, ვერ გადმოვცემ იმ სილამაზეს, სიმშვიდეს და შინაგან განწყობას, რაც საირმეში განვიცადე, ოღონდაც მხოლოდ რამდენიმე საათით... რადგანაც... თუმცა... არ გავაგრძლებ იმის მოყოლას, თუ როგორ დამტოვა დედაჩემმა შუა საირმეში დიდი თქეშის ქვეშ მოკლე "შროტებით", მოკლე სახელოებიანი (პრეტელკებიანი) მაისურითა და ერთი ჩინური ქოლგის ამარა...  ვიდექი მთელი ნახევარი საათი ქოლგით ხელში და ვსველდებოდი... მანამდე – სანამ წვიმა წამოვიდოდა, ხალხი ისედაც ჟაკეტებით და ჯინსის შარვლებით, კეტებით, წინდებით დაირებოდა... მე კი გიჟი გადარეულივით დავდიოდი და შევყურებდი მთებს, კეთილმოწყობილ პარკს და სანატორიუმებს ვათვალიერებდი.. მოკლედ, წვიმამ როცა დასცხო, მივედი მანქანასთან და, მანქანა დაკეტილი დამხვდა, დედაჩემი კი წასული... რა თქმა უნდა, მობილური იქ იყო სადაც ყოველთვის არსს, ანუ მანქანაში...
ვიდექი და ველოდი დიდის მოთმინებით საკუთარი მშობლის გამოჩენას და ვფიქრობდი, როგორ შეუძლია დედაჩემს სიკეთის ისე ქმნა, რომ ყოველთვის ვზარალდები მე :D გადაიღო კოკისპირულმა წვიმამ და აააალილუია! დედაც გამოჩნდა... მე კი ცხიკინ–ცხიკინით დავხვდი... ერთი სული მქონდა მანქანაში ჩავმჯდარიყავი და თბილისში გამოვქცეულიყავი, აღარც საირმის თვალწარმტაცი და მელანქოლიური ბუნება (რომელიც, დედას თქმით, ჩემს შინაგან მელანქოლიურ სამყაროს ერთი ერთზე ესატყვისება) და აღარც არაფერი მაინტერესებდა... დუმილისა და ნერვების დაძაბვის ფასად მოკლედ და ლაკონურად ვთქვი: მივდივართ თბილისში... არ გაუპროტესტებია..
ჩამოვედით თბილისში და აი, აქ დაიწყო მეორე ვარიანტი ჩემი გაციების შესაძლო ალბათობისა: მთელი ამ დასვენების დღეების განმავლობაში დაგროვილი სარეცხი, რატომღაც მოვინდომე, რომ იმ ღამესვე დამერეცხა.. მომიწია მთელი ღამის გათენება და... დილით უკვე ვიგრძენი, თუ როგორ იკეტებოდა ჩემი სასუნთქი ორგანო, ანუ ცხვირი და როგორ მეწყებოდა წინაგაციების სიმპტომები, თუმცა, მე ვინ ვიქნებოდი, რომ ამისთვის და კერძოდ, ჩემი ჯანრთელობისთვის მიმექცია ყურადღება და მოვიარე, ბაზარი (4 გზა), მაღაზიები, ბანკი, შუადღის მცხუნვარე მზის ქვეშაც მოვახერხე ჩემი ქობულეური რუჯის თბილისური, გლდანის ბაზრისეული რუჯით უფრო გამუქებაც და კანის სულ მცირე მეორე ხარისხამდე დაწვაც (!!!) (არადა, ქობულეთში  I ხარისხის დამწვრობა მივიღე დილის 8 საათზე ცურვისას, მაგრამ მხოლოდ სხეულის კიდურებზე) და ვიგრძენი, რომ ზედმეტი რაოდენობით მოუწია ჩემს ორგანიზმს სითხის გამოყოფა ოფლის სახით!!! შემდეგ ორპირში დგომა... რა თქმა უნდა, ამას ვინ მიაქცია ყურადღება და სახლში ასულს დამახვედრეს "სასიხარულო" ინფორმაცია, რომ ენტერო–ვირუსით ძალიან ბევრი პაციენტი შევიდა საავადმყოფოებში, შესაბამისად როგორც ყოველთვის, წყალი – პირველი რაც კი შეიძლება მოუვიდეს ადამიანს თავში ასეთი ვირუსის წყაროდ!! გადადუღებულ წყალს მე ვერ ვსვამ, აი, მაცივარში გაყინულს კი დიდი სიამოვნებით დავეწაფე და...მეორე დღე უკვე ვიგრძენი, რომ სასუნთქი გზების გადაკეტვას ყელის სუსტი ტკივილიც დაემატა... შენც არ მომიკვდე, ჩემი ორგანიზმის მიერ "SOS"!!! ღილაკზე თითის დაჭერას და სიგნალის გაშვებას ისევ არ მივაქციე ყურადღება და ახლა სახლის მოწესრიგებას მოვყავი ხელი... საღამოს კი ორპირ "ნიავში" ვიჯექი სალონში და თავს ვიწესრიგებდი... შედეგმაც არ დააყოვნა და ორშაბათიდან დღემდე სტაბილური 37,2 ხაზი ფიქსირდება თერმომეტრზე თავისი გართულებებით (თავის ტკივილი, სუნთქვის გართულება, დაბალი სიცხე, დისკომფორტი, შფოთიანი ძილი, კოშმარული სიზმრები, ენ რაოდენობის სითხის მოთხოვნილება, "სელპაკის" ფირმის ცხვირსახოცის წამდაწუწუმ ხმარებისგან გაბუშტული, ლოთი ადამიანივით აწითლებული და დაკარტოფილებული ცხვირი და ნესტოები, წამლები, საბნის დაფარება ღამე რომ უფრო არ გაცივდე, ფანჯრებდახურულში ძილი, სამსახურში კონდიციონერის გამორთვა და ა.შ. და ა.შ.), მაგრამ მაინც მედგრად ვდგავარ და დავდივარ სამსახურში და სტახანოველივით ვიტან ამ სიცხეში ჩემი სხეულის საპასუხო რეაქციას ჩემსავე დაუდევარ საქციელზე... ეჰ, რას იზამ... რას არ აიტანს კაცი, მითუმეტეს, რომ უკვე მერამდენე წელია შევეჩვიე ამას... არადა, საოცარი ისაა, რომ ზამთარში იშვიათად ვცივდები... ეჰ, ეს უარყოფითი მხარეები, მოდით ახლა დადებით მხარეებზეც ვთქვათ ერთი–ორი სიტყვა, კერძოდ, დღევანდელ დადებით შედეგზე.
ჯერ მოკლე შესავალს გავაკეთებ ჩვენ საზოგადოაბაზე და მათ კულტურულ უკულტურობაზე: მოგეხსებათ, ქართველები ყველაზე კულტურული ერი ვართ მთელ სამყაროში – სამყარო შემთხვევით არ მიხსენებია, დიახაც სამყაროში და არა კონტინენტზე, მსოფლიოში ან თუნდაც ცივილიზებულ თუ არაცივილიზებულ დედამიწაზე, გლობალურად სამყაროში, ანუ მთლიანად მზის სიტემაშიც და მზის სისტემის გარეთაც... მაგრამ, ერთი ცუდი რამ გვჭირს, იმდენად კულტურული ერი ვართ, რომ ხშირად ზედმეტი კულტურულობისგან უკულტუროები ვჩავნართ (კი არ ვართ, უბრალოდ ასეთებად ვჩანვართ!!!), განსაკუთრებით, საზოგადოებირ ტრანსპორტში: სამარშურუტო ტაქსიში, ავტობუსში, მეტროში... ჩვენს უკანალებს ისე ზრდილობიანად ჩამოვადებთ სხვას თავზე, რომ ბოდიშის მოხდა მოგვეხათრება, მაგრამ სამაგიეროდ გაზების დაცლისგან თავის შეკავებას ვერ ვახერხებთ ხოლმე, ამიტომ ვინც სხვის თავზე ვსხედვართ და ისინიც ვის თავზეც ჩვენი უკანალები დევს, კულტურულად ვიტანთ ამ პროცესს მთელი წუთებით, საათობითაც კი და კარგი დიდი მანძილის გავლის განვლობაშიც კი (აღარ ვამბობ საქალაქთაშორისო სამრშრუტო ტაქსებზე)... რატომ? იმიტომ, რომ უახლოეს მომავალში ადგილების გაცვლა მოხდება (და თან აუცილებლად და უპირობოდ!), ანუ მომავალში ჩვენ ჩამოგვადონ უკანალები თავებზე, ისევე როგორც ჩვენ გვიდევს ახლა უკანალები სხვების თავებზე... მაგრამ, მეტრო ყველაზე ოპტიმალური გადაადგილების საშუალებაა ჩემთვის და ყოველდღიურად მიწევს ამ ტრანსპორტით სარგებლობა, მაგრამ დღემდე ვერაფრით მივეჩვიე იმ ფაქტს, რომ სამადგილიან, ექვსადგილიან სკამებზე ენ რაოდებობის ადამიანები ეკვეხებიან... მაქსიმალურად ვცდილობ ან არ ჩავეკვეხო არავის შუაში, მითუმეტეს, არ ჩავუჯდე ვინმეს კალთაში და არც არავის შევუშალო, თუნდაც დგომისას ხელი... ალბათ, ეს ჩემი ბრალიცაა, რომ მუდამ ასეთ "გაუგებრობებში" ვხდები, რადგან პირველი შემთხვევა არაა, როდესაც, ასე ვთქვათ, ან კალთაში მიჯდება ვინმე, ან უცერემონიოდ პატარა 10 სანტიმეტრზე მცირე ზომის დაუკავებელ/აუთვისლებელ ადგილს რომ დაინახავან (ეს ჩემი გაბარიტების ბრალიცაა ვატყობ, რადგან გამხდარი ვარ და მთლიანი სკამის ათვისებას ვერაფრით ვახერხებ ხოლმე), ეგრევე საკუთარ უკანალებს სნაიპერებივით უმიზნებენ, დებენ და მერე გწევენ ბოდიშის მოხდის გარეშე (ბოდიშსს ვერ მოსთხოვ, ეს ხომ უკულტურობაა, მოიხადო ბოდიში!). ამას მირჩევნია, ადამიანმა ადამიანურად მთხოვოს და ადგილსაც დავუთმობ და არც არაფერს ვიტყვი, თუმცა, ადგილის დათმობას რაც შეეხება ერთი პრინციპი მაქვს ისევ გამომდინარე ამ საზოგადოებაზე დაკვირვების შედეგად, ჩემი ნებით ადგილს ვუთმობ მხოლოდ მცირეწლოვან ბავშვებსა და ორსულ ქალებს, სხვას აღარავის, რადგან... ეს კიდევ სხვა თემაა... ნუ მოკლედ, ამ კვირის ორ ვარიანტს ვწერ ჩვენი "კულტურულობის" შესახებ:

ბოლო სადგურია "ახმეტელი", რომელიც ჩემს სახლთან ახლოს არის, შესაბამისად, დილით მუდამ შემიძლია მჯდომიარე მდგომარეობაში ვიმგზავრო. გუშინწინ დავიკავე რა სამადგილიანი სკამის ბოლო მესამე ადგილი, ჩვეულ პროცედურას მივმართე, ამოვიღე ჩანთიდან წიგნი და დავიწყე კითხვა, განაპირას კიდევ ერთი ახალგაზრდა იჯდა, შესაბამისად შუაში ადგილი თავისუფალი იყო. "სარაჯიშვილის" სადგურზე შემოვიდა ახალგაზრდა მამაკაცი (ასაკი, ჩემი ვარაუდით 30 წელზე მეტის არ იქნებოდა),დაჯდა ამ თავისუფალ სკამზე, ოღონდაც, ჯდომაც არის და ჯდომაც, ამას ჯდომას ვერ დავარქმევდი, მას უფრო ჯდომა–წოლა ეწოდება... ნუ აღარ დავწვრილმანდები იმაზე, რომ წინა ღამის ნაბახუსევი ამთქნარებდა და ა.შ. სამაგიეროდ, მერე უკვე მართლაც, რომ ნერვების დაძაბვის ფასად მომიწია თავის შეკავება, რომ რამე არ მეთქვა. რაც უფრო კრეფდა სიჩქარეს მატარებელი, მით უფრო ქვემოთ მიცურავდა ამ ახალგაზრდის სხეულიც და ბოლოს, შევატყვე რომ ეძინა. ნუ რატომღაც მომერიდა მიმეთითებინა, რომ ნორმალურად დამჯდარიყო, რადგანც ვიფიქრე, სძინავს, ე.ი.ღამენათევია და ეტყობა სამსახურში მიდის (აბა, ნორმალური ადამიანი, ასეთ მდგომარეობაში სხვაგან სად წავა?!), შესაბამისად, სჯობს აქ მე ავიტანო დისკომფორტი, ვიდრე სამსახურში ვიღაცას მოუწიოს ამისი ასეთი ნახევრად ძილისმდგომარეობაში ყოფის ატანა–თქო, მაგრამ როგორც კი ვაიძულე ჩემი თავი, შემენარჩნებინა ეს მდგომარეობა და ძალით გაჩენილი კეთილგანწყობა, თითქოს ჯიბრზე, ისეთი "გაიზმორა" და თან ამ პროცესს შეუქცევადი რეაქციაც მოჰყვა – მაისური კისრამდე ისე აეზიდა, რომ მისი ნაპატიები ღიპის ბალნით დაფარული ადგილები გამოჩნდა.. ნუ შეიძლება ვინმემ თქვას, კი მაგრამ შენი რა საქმეაო, ფროიდისეული ლიბიდოსა და ფსიქოანალიზის გამოყენაბაც სცადოს, ასევე ქართული საზოგადოების საყვარელი ტერმინის გამოყენებით, შინაბერას წიკების იარლიყიც კი მომაკერონ,  მაგრამ არ ვიცი, უბრალოდ როცა ნაპატიები ღიპის ფხანვაც მიაყოლა ზედ და თან მეც და გვერდით  მდჯომი ახალგაზრდაც მართლა რომ მიგვკუჭა კუთხეებში, აი, მანდ უკვე აღმევსო მოთმიების ფიალა და მატარებელიც გაჩერდა "სადგურის მოედანზე"! წამოხტა ეს ახალგაზრდა და გავიდა... მე კი გონებაში  მომზადებული შეგონებით–დიდაქტიკური, სარკაზმულ–ირონიული ტრაქტატი შემახმა გონების რომელიღაცა კუნჭულზე ისე, რომ ენაზე გადმოტანაც კი ვერ მოვასწარი... ეს კიდევ არაფერი... ეს უბრალოდ ჩემი და ზოგადად ქართული საზოგადოების კიდევ ერთი კულტურული უკულტურობის გამოხატულებაა, რადგანაც ამ ყველაფრის თანამონაწილენი ვართ...

დღეს კი, ისევ დილით, შევედით (უფრო სწორად შემიტანეს პირადა მე) ვაგონში და ექვსადგილიანი სკამის ერთ–ერთ სკამზე მოვკალათდი, გვერდით ახალგაზრდა, ორსული გოგონა მომიჯდა, მოვერიდე, გადავჯექი სხვა სკამზე... ჩემს გვერდით ერთი, საკმაოდ დიდი გაბარიტების მქონე ქალბატონი (ასე 40 წლამდე) მოკალთდა. პროფესინალურად, მოხერხებულად, უცბად  თავისი გვერდებით გვერდითმჯდომისკენ მიმწია და თავის "მეგობარს" (რომელიც მის გაბარიტებს არ ჩამოუვარდებოდა თუ არ აღემატებოდა)მოუწოდა, რომ ჩაეტეოდა და დმჯდარიყო, რა თქმა უნდა, ისიც ასე მოიქცა და ფაქტიურად, ჩემი ადგილი აღარ დარჩა (რადგან ავტომატურად, მე ჩემს გვერდითმჯდომს ვავიწროებდი და ხელს ვუშლიდი), ანუ ზედმეტად ვიგრძენი თავი, წამოდგომა და ვაგონიდან გასვლა დავაპირე, რომ მოულოდნელად დაიკეტა კარი და ვერ მოვასწარი გამორიდება... არ ვიცი ჩემს გონებაში რა მოხდა, რა მექანიზმი ჩაირთო, რომელმა მე–მ მოისაზრდა მიტრიალებულიყო ამ ქალისკენ და ეკითხა:
–უკაცრავად, ხომ არ გიშლით ხელს?
–არა, იყავით, არ გვიშლით...
ჩემს გაოგნებას საზღვარი არ ჰქონდა, მაგრამ ეს მხოლოდ წამის მეათასედებში, ისევ წინ ჩემი სხვა მე წამოვიდა და:
– არა, იმიტომ გეკითხებით, რომ გაციებული ვარ და რაც უფრო მეტად ჩამეხუტებით, მით უფრო ადვილად დაიმფიცირდებით...  და სახეზე ღიმილი ისე ამეწება, მეც კი გამიკვირდა – საიდან... როგორ?!!!
ამის თქმა იყო და ორივენი ისეთები წამოცვივდნენ, თითქოს გაციებული კი არა კეთროვანი ვარ–თქო მეთქვას...
ერთი კია, გავიგონე, როგორ თქვეს: ამ სიცხესა და ზაფხულში გაციება ნამდვილად არ გვინდა–ო და მე თვითკმაყოფილმა ჩემი ყოლვედღიური რიტუალის ჩასატარებლად მოვემზადე, ამოვიღე წიგნი გადავშალე და .. საკუთარ თავსე გავბრაზდი, ოღონდაც მიზეზი ვერ გავარკვიე, რატომ გავბრაზდი? მათზე კი არა, ჩემზე გავბრაზდი, მართლა სერიოზულად ვლანძღავდი გუნებაში საკუთარ თავს, რადგანაც რაღაც ისეთ ვთქვი, რაც არ მინდოდა მეთქვა, რა მოხდებოდა, ამეტანა ზედმეტი ჩახუტება? სიცხე? მიკუჭვა? ამეტანა ჩემი უჩინარობა? თუნდაც "დამემალა", რომ გაციებული ვარ და ამეცილებინა მათ მზერა, მზერა რომელსაც დარწმუნებული ვარ, არ იმსახურებდა კეთროვანიც კი არათუ, უბრალოდ გაციებული ახალგაზრდა...ისევ ჩემი პიროვნების დათმობით, ისევ ჩემი თავის უკანა პლანზე გადაწევით ამეტანა, რა იქნებოდა? იქნებ რა სჭირდათ? იქნებ ცუდად იყვნენ? იქნებ და ასეთი იქნებ და ათასი ასეთი მიზეზი იმისა, რასაც მათ გასამართლებად ვფიქრობდი, მაგრამ ჩემი მეორე მე მეუბნებოდა, რომ ეს ხომ პირველი შემთხვა არ იყო და არ არის? ისევე როგორც მომავალში არ იქნება დამ რომ ასეთი გამართლებები მათ აქვთ: ფეხსაცმლის მოჭერის, უჰაერობის, სიცხის, უბრალოდ იმის გამო, რომ შენ ახალგაზრდულად გამოიყურები და უბრალოდ ვალდებული ხარ, თუნდაც ბოლო სადგურზე ადგე და დაუთმო ადგილი, რადგან ასაკი არ გეტყობა შენ და ა.შ. და ა.შ. და მივხვდი, რომ საკუთარ თავთან პირველად მოვიქეცი სწორად, რომ საკუთარი მე სხვაზე წინ დავაყენე და, რომ ეს ახლა არ დაწყებულა, რომ მე სხვის პიროვნებას არ ხელვყოფ და ბავშვობიდან მაქვს ეს ჩვევა, რომ ყოველთვის ვიფიქრო ის, რომ სხვასაც იგივე უფლებები აქვს, რაც მე და, რომ ზედმეტად არ უნდა შეაწუხო სხვა, და, რომ "ნაგლი" არ უნდა იყო და, რომ ჯობს ითხოვო, ვიდრე მოიპოვო ის, რაც გინდა, მაგრამ გრძნობ, რომ არ გეკუთვნის და ამ რაღაცაზე სხვასაც იგივე უფლება აქვს რაც შენ.. არ ვიცი, მაგრამ ერთი კი დანამდვილებით შემიძლია ვთქვა, ქართველები ყველაზე კულტურული უკულტურო ერი ვართ ამ საკითხში და იმ საკითხშიც, რომ შეგვიძლია: საზოგადოებრივი საპრიფარეშო არ ჩავრეცხოთ და ისე დავუტოვოთ ჩვენს სემდეგ შესულ ადამიანს ჩვენი "ავლა–დიდება", სამაგიეროდ, საკუთარი საპრიფარეშო ისეთი სუფთა გვქონდეს, რომ ენით ალოკო, რომ სანაპიროზე (და არამარტო სანაპიროზე) შეგიძლია ნაგავი დაყარო, ფიზიოლოგიური მოთხივნილებანი დაიკმაყოფილო, ბინის და სახლის ფანჯრიდან ნაგავი გადაყარო;  ზღვაში მოისაქმო, პამპერესები (ეს ყველაზე მსუბუქი რამ, რაც შეიძლება ზღვამ შემდეგ უკან დააბრუნოს) გადაყარო და ა.შ. რომ მეზობელს კარის წინ სახლიდან და ბინიდან გამოტანილი  ნაგვით სავსე ცელოფანი "დაუტოვო" და ქურდივით გაიძურწო, რომ მეზობლის მანქანა გაფხაჭნო, დაკაწრო, რომ მანქანა იქ დაყენო სადაც არ უნდა გააჩერო, მერე რა, რომ სხვას გამოსვლაში შეუშლი ხელს?! რომ ტროტუარზე ფეხით მოსიარულის ადგილი აღარ დატოვო და ჯიპებით თუ მსუბუქი მანქანებით ისე ჩახერგო, რომ მერე შენც კი გაგიჭირდეს ამ მანქანის გამყვანა, რომ სადაც მოგვეპრიანება იქ გადავკვეთო მანქანის სავალი გზა; მზესუმზირის ჩენჩოები ვყაროთ ურნის წინ ან თუნდაც პირდაპირ ქუჩაში, ქვაფენილზე, რომ ნაყინის ქაღალდები ზღავში, სკვერში სკამზე ან თუნდაც სადმე ისეთ ადგიალს დავაგდოთ, სადაც ნებისმიერ დროს შეიძლება სხვა დაზარალდეს ქაღალდზე გამდნარი ნაყინის წვეთებით; რომ სიგარეტის ნაწვავი ჩავაგდოთ ქაღალდებით სავსე ურნაში და ცეცხლი გავაჩინოთ... კიდევ გავაგრძელო? არ ღირს, რადგან ასე ჩვენს "კულტურულობას" და "ეროვნულობას" შეურაცხჰვყოფ...

понедельник, 9 июля 2012 г.

პლაგიატია ადამიანი?! III თავი

-თუ იცი, ან თუ ხვდები აქ რატომ ხარ?
– არა, არ ვიცი.
– დაფიქრდი.
– არ ვიცი.
– და რომ გითხრან, აქ ადამიანების გამო ხარ და, რომ მათ საქციელზე მოგიწევს პასუხის გაცემა, რას იტყვი?
– და რატომ მე? მე მხოლოდ ჩემს თავზე და ჩემს საქციელზე ვაგებ პასუხს.
– ყველა ყველას საქციელზე აგებს პასუხს.წინ მიმავალი მის უკან მიმავლზე აგებს პასუხს, ეს თუ იცი?
– მაშინ თუ ასეა ვიღაცისგან დაიწყო და იმან აგოს პასუხი. ჩემგან არ დაწყებულა...
– და ეს ვიღაცა ვინ არის იცი?
– არა, არ ვიცი, ეგ ჩემი საქმე არაა.
– აბა რა არის შენი საქმე?
–ის, რაც მხოლოდ მე მეხება.
– და ის არ გეხება, თუ სხვა რას აკეთებს, საით ან როგორ მიდის? და რომ მისი ამ საქციელით შეიძლება ბევრი დაზარალდეს და ბევრიც გაფუჭდეს?
– ადამიანებს იმდენი ჭკუა უნდა ჰქონდეთ, რომ იცოდენ რა უნდა გააკეთონ, ვის უნდა გაჰყნენ და როგორ მოიქცნენ. მთავარია, მე არ დავუშვა შეცდომა და მე არ შემეხოს სხვისი შეცდომა.
– და რომ შეგეხოს ან დაუშვა შეცდომა?
– თუ შეცდომა დავუშვი, იმას მე გამოვასწორებ. ჩემს შეცდომაზე სხვა არ აგებს პასუხს და ასევე, თუ მე არ მინდა, არ შემეხება სხვისი შეცდომა.
–ასე დარწმუნებული რატომ ხარ?
– იმიტომ, რომ ვიცი რასაც ვაკეთებ. ყველა ჩემს მიერ გადადგმულ ნაბიჯზე მე ვაგებ პასუხს, ასევე ყველამ თავის გაკეთებულ თუ გაფუჭებულ საქმეზე უნდა აგოს პასუხი.
– რომ გითხრა, ყველაფერი ერთმანეთთან არის დაკავშირებული?
– ეგ მასეა, მაგრამ მე რატომ უნდა ვაგო სხვის საქციელზე პასუხი?
– წარმოიდგინე ერთი გრძელი და უსასრულო ჯაჭვი, ეს ჯაჭვი, რგოლებისგან შედგება. ერთი რგოლიც რომ სუსტი აღმოჩნდეს, რა მოხდება?
– ჯაჭვი გაწყდება, მაგრამ ეგ ჯაჭვი რა შუაშია ჩემთან და ადამიანებთან? ნებისმიერი ადამიანი, თუ მხოლოდ საკუთარ თავზე აგებს პასუხს და საკუთარ შეცდომებს მიხედავს, ცხოვრება უკეთესი იქნება. არ მიყვარს როცა ადამიანს თავისი ვერ მოუწესრიგებია და სხვის საქმეში ცხვირს ჰყოფს. 
– საინტერესო ცხოვრებისეული პრინციპი გქონია. არასდროს ჩარეულხარ სხვის საქმეში?
–მაქსიმალურად ვცდილობ არ ჩავერიო.
– მაშინ საათის მუშაობის პრინციპი თუ იცი? ერთი პატარა მექანიზმიც კი მთელი საათის მოძრაობაზე რომ აგებს პასუხს?
– საათები, ჭანჭიკები, ჯაჭვები და რგოლები არ გამოდგება მაგალითად, ადამიანები ცოცხალი არსებები ვართ და არა რაღაც ნივთები, რომელსაც ხელოსანი ან მესაათე სჭირდება, რომელიც გაწყვეტის ან გაფუჭების და გაჩერების შემთხვევაში, გაამთლიანებს ან მექანიზმს გამოცვლის. სხვას თუ უნდა იყოს პატარა ჭანჭიკი, თუ უნდა იყოს რგოლი, მაგრამ მე ადამიანი ვარ  და საკუთარ თავზე მე ვაგებ პასუხს, სულაც არ მხიბლავს ჭანჭიკად და რგოლად ყოფნის პერსპექტივა და მოდით პირდაპირ მითხარით რისი თქმა გინდათ. ასე შორიდან მოვლით მე ვერაფერს გამაგებინებთ. პირდაპირ თქმა მირჩევნია.
– კარგი, ამაზე მოგვიანებით, ახლა კი ის მითხარი, სად ხარ ის თუ იცი?
–არა არ ვიცი. და სად ვარ?
– სად? ამდენი ხანი ვერ მიხვდი?
– მე რას ვხდები და რას არა, ეს სხვა საკითხია,  ჯერ თქვენგან ველი პასუხებს.
– და რა გაინტერესებს?
– უკვე ვიკითხე, ვინ ხართ?
– და, რომ გიპასუხეს, დაუჯერე?
– სასაცილოა რა. თქვენ თუ თამაშისა და ხუმრობის ხასიათზე ხართ, სხვა საქმეა, მაგრამ მე სულ არ მეხუმრება, მითუმეტეს არ მეთამაშება.
– და რატომ თვლი რომ გეხუმრებიან ან გეთამაშებიან?
– კარგი, დავიჯერე, რომ ესენი ისინი არიან ვინც ჰგონიათ რომ არიან, მაგრამ შენ? შენ ვინ ხარ?
– და რატომ კითხულობ ჩემს ვინაობას, რომც გითხრა არ დაიჯერებ და აზრი მითხარი იმ პასუხისა, რომელსაც არ დაიჯერებ?
– და რომ დავიჯერო? მითხარი და ჩემი გადასაწყვეტია დავიჯერებ თუ არა.
– შენი გადასაწყვეტი არაა და არც მე ვაპირებ დაგარწმუნო იმაში, რისიც არ გწამს.
– და შენ საიდან იცი მე რისი ან ვისი მწამს?
– ვიცი.
–  არამგონია.
– ჰმ... რატომ ხართ ადამიანები ასეთი თავდაჯერებულები?
– ალბათ, ასეთებად დავიბადეთ.
– დაიბადეთ?
– ჰო დავიბადეთ.
– ღმერთი გწამს?
– არ ვიცი.
– როგორ თუ არ იცი? როგორ შეიძლება არ იცოდე რისი გწამს და რისი არა?
– შეიძლება, რახან ვამბობ, ე.ი. შეიძლება.
– ეშმაკი  გწამს?
– არ ვიცი.
– აბა რა იცი?
– ის, რომ მე ვარ ახლა აქ და გელაპარაკები შენ.
– და მე ვინ ვარ?
– არ ვიცი, მაგას შენგან გავიგებ, მაგრამ შენ არ მპასუხობ ვინ ხარ.
– და რომ გითხრა მე ვარ შემოქმედი, უფალი შენი და ადამიანების?
– და შენ ხარ შემოქმედი? სასაცილოა.
– რატომ არის სასაცილო?
– იმიტომ რომ ღმერთი არავის უნახავს და როგორ დაგიჯერო?
– უბრალოდ უნდა დამიჯერო. აი, ასე, მე გითხარი და უნდა დაიჯერო.
– მასე არაფერს ვიჯერებ.
– აბა როგორ იჯერებ?
– დამიმტკიცე.
–რა დაგიმტკიცო,. რომ მე უფალი ვარ?
– ჰო, დამიმტკიცე, რომ შენ უფალი ხარ.
– როგორ?
– როგორც გინდა. მე ხომ არ გიმტკიცებ, რომ ადამიანი ვარ?
– ხო, მაგრამ ადამიანი რომ ხარ მაგას დამტკიცება არ სჭირდება.
–მეც მაგას ვამბობ, მე ადამიანი ვარ და ამის დამტკიცება არაა საჭირო, რადგან მე ვარსებობ, მაქვს სხეული, მაქვს გონება, ვფიქრობ..
– და იქნებ არ ხარ შენ ადამიანი? არც არსებობ, არც სხეული გაქვს..
– მაშინ რა გამოდის? მაშინ ვინ ვარ მე?
– აი, ხომ ხედავ, დაიბენი
–არ დავიბენი, მე ვიცი, რომ ადამიანი ვარ. შენ კი მეუბნები რომ ღმერთი ხარ. მე შემიძლია დაგიმტკიცო, რომ ადამიანი ვარ, რადგან ჩემნაირი ბევრი არსებობს, შემიძლია სხვა ადამიანები განახო, დაგიმტკიცო, შენ კი.. შენ როგორ დამიმტკიცებ რომ ღმერთი ხარ?
–მარტივად, მე ღმერთი ვარ და მე შეგქმენი შენც და სხვებიც.
– შენ? სასაცილოა, შენ იმასაც ვერ დამიმტკიცებ, რომ ღმერთი ხარ და იმას როგორღა დამიმტკიცებ, რომ შენ შემქმენი?
– რატომ თვლი, რომ მე ღმერთი არ ვარ?
– იმიტომ, რომ ღმერთი არავის უნახავს, არავინ იცის როგორია იგი და საერთოდ, შენ ადამიანის სახე გაქვს, ადამიანივით გამოიყურები, საუბრობ, ფიქრობ, ლაპარაკობ ე.ი. შენ ღმერთი არ ხარ.
– და რატომ ფიქრობ, რომ ღმერთს არ შეუძლება ადამიანის სახე ჰქონდეს, ისაუბროს ადამიანივით, იფიქროს როგორც შენ და სხვებმა?
– შეუძლებელია, მაშინ ის ღმერთი აღარ იქნება.
–ეს ვინ მოიყვანეთ? – მიუტრიალდა გაბრიელს.
– ადამიანი. როგორც თქვით ისეთი ადამიანი, რომელიც საშუალო სტატისტიკური მონაცემებით არავისგან და არაფრით გამორჩეული იქნებოდა – დაბნეულად უპასუხა კითხვაზე გაბრილემა.
– კი, მაგრამ ეს საშუალო სტატისტიკურ ადამიანზე დაბლა დგას, იმიტომ, რომ არაფრის სჯერა გარდა საკუთარი თავისა და საკუთარი არსისაც კი არ სწამს.
–ზუსტად ასეთნი არიან დღეს საშუალო სტატისტიკური ადამიანები.
 შემოქმედი ჩაფიქრდა პირველად გაუჩნდა იმის შეგრძნება, რომ რაღაც გამორჩა, რაღაც ძალიან მნიშვნელოვანი, მაგრამ რა?!შემდეგ ადამიანს მიუტრიალდა.
– და მითხარი როგორ ან რის შემდეგ დაიჯერებ, რომ ღმერთი ვარ?
– არ ვიცი, ეს შენ უნდა დამიმტკიცო, თორემ მე რა.
– ან რატომ უნდა დაგიმტკიცო? რწმენა და დაჯერება ხომ შენთვის არის მნიშვნელოვანი და არა ჩემთვის? შენ ჩემ არსებობას დაიჯერებ თუ არა, მაღიარებ თუ არა, ამით მე ხომ არც მემატება და არც მაკლდება არაფერი, რადგან ამით არც ჩემი არსებობა და არც ჩემი არსი არც იცვლება და არც კნინდება? შენი რწმენით ან ურწმუნოებით, ხომ ჩემი არსი არ იცვლება?  ათი მცნება იცი?
– კი, გამიგია. მაგრამ ახლა მე გკითხავ, თუ არ გჭირდება ჩემი რწმენა და ჩემი მხრიდან იმის დაჯერება, რომ არსებობ და შენ ღმერთ ხარ, მაშინ აქ რისთვის მომიყვანეთ? 
– ჰოო, და ყველა ასეთია იქ?! – ისევ გაბრიელს შეუტრიალდა და თან დედამიწაზე ანიშნა.
–არა ყველა ასეთი არაა, მაგრამ თქვენ ხომ არ მოგვეცით უფლება ისეთი ადამიანი წამოგვეყვანა, ვინც ზედმეტად ჩახედულია თეოლოგიურ საკითხებში? ან ისეთი, ვისაც ჯერ კიდევ დედამიწაზე ყოფნის დრო არ ამოწურვია?
–და ამას ამოეწურა?
– არა, მაგრამ..
– რა მაგრამ... ამის მოყვანას გთხოვდით მე? დამიწყო აქ დაკითხვები და მტკიცებულებების წარდგენის მოთხოვნა, რომ მე ვარ მე, ეს დაუჯერებელი ამბავია.
– პეტრე! – ახლა პეტრეს მიუტრიალდა – შენ რას იტყვი? თუმცა შენ რა უნდა თქვა?
– ვიტყვი იმას, რომ ადამიანის ბუნებაა, ყველაფერში ეჭვი შეიტანოს და მხოლოდ ის ირწმუნოს რისი დაჯერებაც უნდა თავად. ადამიანები ფიცხებიც არიან, მიამიტებიც, ეჭვიანებიც და...
– ეგ უშენოდაც ვიცი. ამაზე რას იტყვი–თქო – თითით ანიშნა ადამიანზე.
–არაფერს, თავად თქვა საკუთარ თავზე – ამოიოხრა დიდმა პატრიარქმა და სინანულით შეხედა ადამიანს.
–  ყველგან როგორ წვდება შენი ხრიკები? – ახლა ვოლანდს მიუტრიალდა – ახლა მეც კი გამაოცე.
– არა, ეს ჩემი ხრიკები არაა, ჩემს ხრიკებს მხოლოდ იმათზე ვიყენებ,  ვისაც სჯერა ან არ სჯერა, აღიარებს ან უარყოფს თუნდაც ღმერთს ან თუნდაც სატანას. ესენი კი ახალი ჰიბრიდები არიან... დღეს რაღაც ახალი, ჰიბრიდული თაობა წამოვიდა.ამისნაირად "არ ვიცი", "დამიმტკიცე", "მხოლოდ ფაქტები" აკერიათ პირზე, დამღალეს უკვე  – მწარედ ჩაიცინა ვოლანდმა – ასეთებთან მეც კი არ ვიცი როგორ მოვიქცე.
– და საიდან მოხვედი ის თუ იცი ? – შემოქმედი ისევ ადამიანს მიუტრიალდა.
– საიდან უნდა მოვსულიყავი? სახლიდან... ისე, რასაც თქვენ ჩემზე საუბრობთ, სულაც არ "მეპრიანება", ამიტომ იქნებ ცოტა ეთიკის ფარგლებში ისაუბროთ? – მოსმენილი დიალოგების გამო უკმაყოფილება გამოთქვა. გაკვირვებულებმა გადახედეს ერთმანეთს. ამას უკვე აღარ ელოდნენ, რადგან აქამდე ნებისმიერი სხვა ადამიანი, სულ მცირე, შეშინებული, თვალების ცეცებას დაიწყებდა და სიტყვის თქმაც კი გაუჭირდებოდა, არათუ შეპასუხება, ზოგიერთი კი გონებასაც კი დაკარგავდა, ეს კი, ეს სუბიექტი კი... ღმერთმა დანანებით ჩაიქნია ხელი და:
–ზუსტად გახსოვს, რომ სახლიდან მოხვედი? – გამჭოლად შეხედა.
ადამიანმა არაფერი უპასუხა.უკვე მობეზრდა ეს ყველაფერი, ერთი სული ჰქონდა აქაურობა დაეტოვებინა, რადგან ამდენი "შეშლილის" ყურება მისთვისაც კი მართლა მოსაბეზრებელი იყო. არადა, სიმართლე უნდა ითქვას, უყვარდა განსხვავებული აზროვნების ადამიანებთან ყოფნა, საუბარი, ამით დიდ სიამოვნებას იღებდა, მათთან ერთობოდა, კამათობდა, აკვირდებოდა, სწავლობდა, ესენი კი განსხვავებული შეხედულების კი არა ჭკუიდან შეშლილი საზოგადოების შთაბეჭდილებას უფრო ტოვებდნენ.
– კარგი – ჩაფირდა შემოქმედი.
გაბრიელს მიუბრუნდა:
 – გაბრიელ, შენ ამბობ, რომ ადამიანები უკვე ისე იქცევიან, რომ მათ ქცევაზე პასუხისმსგებლობას აღარ აიღებს შენი განყოფილება. აუხსენი რაზეა საუბარი.
გაბრიელი მძიმედ წამოდგა, ხელები ზურგს უკან დაილაგა და:
– ადამიანების შექმნიდან აღარ დავიწყებ, ეს ისედაც იცის ყველამ.
– დაიცა, რა ადამიანების შექმნიდან? ეგ არავინ იცის ჯერ... დაზუსტებით არავინ იცის როდის შეიქმნა ადამიანი და..
გაკვირვებულმა გაბრიელმა  შეხედა:
– წიგნებს კითხულობ? უფრო სწორედ რელიგიურ წიგნებს?
– ზუსტადაც, რომ ვკითხულობ და ზუსტადაც რომ მაგიტომ ადამიანებმა არ იციან როდის, რატომ, ვინ ან რა გარემო~ფაქტორების გამო შეიქმნა ადამიანი.
– კი მაგრამ, თქვენ მართლა გამაგიჟებთ. ჯერ კიდევ ვერ გაიგეთ ვინ შეგქმნათ და რატომ?
– რაზე ამბობ? იმ ზღაპრებზე წიგნებში რომ წერია? ეგ ზღაპრებია და ზღაპრების კი ზრდასრულ, ნორმალურ ადამიანს არ უნდა სჯეროდეს – საკუთარ სიმართლეში დარწმუნებული სკამზე ჩამოჯდა და მოემზადა საყვარელი საქმიანობის დასაწყებად!
–არაა პრობლემა, თუ გნებავთ, ამაზე ვიკამათოთ, მე მზად ვარ კამათისთვის და დაგიმტკიცებთ კიდეც, რომ ნებისმიერი რელიგიური წიგნი ზღაპრებითაა სავსე – თან ისე მოავლო გარშემომყოფებს თვალი, თითქოს მოსწავლეებით სავსე ოთახში ყოფილიყო და ახალი გაკვეთლის ახსნისთვის მზაობას გამოხატავდა, ამ მზერით კი ამოწმებდა, მოსწავლეები ყურს უგდებდნენ თუ არა მისი სახით, დიად მასწავლებელს.
–ჰოოო, აი, ზუსტად ამას ვამბობ მეც – გაბრიელმა მწარედ ჩაიღიმა – ამათ უკვე აღარაფრის სჯერათ, ადამიანის შექმნასაც კი უკვე ზღაპრებს უწოდებენ.
– კარგით რა, ზღაპრებია აბა რა არის? ღმერთმა 6 დღეში შექმნა სამყარო, შემდეგ კაცი შექმნაო, მერე დააძინაო და მისი ნეკნიდან ევა შექმნაო და ესენი ზღაპრები არაა? სხვა რამეებზე აღარაფერს ვამბობ, რომელიც ყველანაირ კანონებს ეწინააღმდეგება?
– და ყველაფერი ასე პირდაპირ გაიგეთ არა? – სახე მოეღუშა პეტრეს.
–აბა, როგორ უნდა გაიგო? მაშინ ამიხსენით როგორ შეიძლება 6 დღეში ჯერ სამყარო შექმნა, მერე ადამიანი შექმნა, მერე დააძინო და მისი ნეკნიდან ქალი შექმნა? მერე კი ამ ორი ადამიანისგან მთელი კაცობრიობა შექმნა? თუ თქვენ ამას გააკეთებთ, თუ გინდა მარტო ზღაპრებს კი არა, რა ვიცი –დაფიქრდა – ყველაფერს დავიჯერებ.
– მე გამოგრჩით მაგ ზღაპარში – გაიცინა ვოლანდმა.
– არა, შენ საერთოდ, შენ საერთოდ იმას ადასტურებ, რომ ეს ყველაფერი ზღაპარია, თავისი სიუჟეტით და დასასრულით. ჰო, მართლა დასასრული ხომ საერთოდ მძაფრსიუჟეტიანი ფინალია, რომელიც ვიღაც სადისტი ღმერთის მიერ არის მოფიქრებული? – ხუმრობის ხასიათზე მოვიდა ადამიანი და თან თავისი მახვილგონიერების გამო კმაყოფილების გრძნობით აღივსო.ამ პასუხს ვოლანდიც კი არ მოელოდებოდა და შეშინებულმა შეხედა შემოქმედს, რადგან იცოდა, მისი განრისხება რასაც გამოიწვევდა, მითუმეტეს, როცა ასეთი ეპითეტით შეამკეს, მაგრამ შემოქმედი მშვიდი სახით იყურებოდა სადღაც სივრცეში და თითქოს არც გაუგონია ადამიანის წამოყრანტალებული სიტყვები. ვოლანდმა შევებით ამოისუნთქა.
– აჰა, დასასრულიც იცი? – ჩაერია პეტრე.
– დასასრული? კი ყველა ზღაპარს აქვს დასასრული და ამ ზღაპარსაც მოუგონეს დასასრული მეორედ მოსვლისა და სამყაროს განადგურების სახით.
–ჰოოო, და იქნებ თქვენეული ვერსიაც გვითხრათ როგორ შეიქნა სამყარო და ადამიანი? – თვალი მოჭუტა პეტრემ.
– ჩემეული? მე არ მაინტერესებს ეგ.
–არა, თქვენული ანუ ადამიანებისეული – საუბარში ჩაერია გაბრიელი.
–ანუ მეცნიერული?
–რაც გინდა ის დაარქვი, რაღაც ვერსია ხომ უნდა იყოს? ალტერნატიული ვერსია შექმნისა და დასასრულისა.
– ბევრია,  სიმართლესთან რომელიც ყველაზე ახლოს დგას, ეს დიდი აფეთქების თეორიაა, რომელსაც ადამიანები, მეცნიერები დიდი აფეთქების თეორიას უწოდებენ...
– აჰა, ეგ ვერსია ჩვენც გაგვივიგა – ირონიულად გაიღიმა შემოქმედმა – ოღონდაც რატომღაც მერე ჩიხში შევიდნენ ეგ თქვენი მეცნიერები...
– ჩიხში არ შესულან, უბრალოდ ექსპერიმენტების შედეგებს ელიან..
– რომელი ექსპერიმენტების?
–რას ქვია რომელი?.. დაიცა, აქ ჩემს დაკითხვას ახდენთ? ჯერ ის მითხარით თავად ვინ ხართ? – თავის დაძვრენა სცადა, რადგანაც ბოლომდე არ იყო დარწმუნებული იმაში, თუ რა ეპასუხა ამ კონტრშეკითხვაზე.
– მერამდენედ უნდა გითხრა ვინც ვართ? ამ თავისდაძვრენის მეთოდს რით ვერ გადაეჩვიეთ  ადამიანები? – გაბრაზდა გაბრიელი.
– დაიცა, გაბრიელ, ნუ ბრაზდები, ნუ გავიწყდება, რომ ჩვენ ადამიანს ველაპარაკებით – დაამშვიდა შემოქმედმა – და თან იმ ადამიანს, რომელიც დასაწყისისა და დასასრულის არსს ჩაწვდა. თუ მე სადისტი გამომიყვანეს, თავად მაზოხისტები ყოფილან, რომ ასეთ სადისტს გადარჩენას, დასჯას, პატიებას, სიკეთეს, შურისძიებას სთხოვენ 24 საათის განმავლობაში და მათ ქმედებებს შესაბამისი, კანონზომიერი შედეგი რომ მოჰყვება, მაგასაც მე მომაწერენ უმრავლეს შემთხვევაში და დიდი სიამოვნებით და სიამაყით იტანენ "ჩემი სახელით".
"არა რა, ტყუილად არ ავუჯანყდი, ის, რაც მე არ მეპატია, ეპატიებათ ამ უსუსურ, სუსტ, უნებისყოფო და იდიოტ სუბიექტებს" – გაბრაზება მოერია ვოლანდს, მაგრამ თავი შეიკავა.
– ვოლანდ, შენ ეგ პატივმომყვარეობა, ბოღმა და პირველობისკენ სწრაფვა გაგანადგურებს საბოლოოდ – ჩაფიქრებულმა შემოქმედმა ეს სიტყვები მხოლოდ ვოლანდის გასაგონად თქვა და ზურგი შეაქცია მათ.
– დავუშვათ, რომ დაგიჯერეთ შენ, ვოლანდს და პეტრეს, მაგრამ ამისი ვინაობა რომ ჯერ არ ვიცი? – კითხვა შეუტრიალა ადამიანმა გაბრიელს .
– ამდენი ხანია ჯერ კიდევ ვერ მიხვდი? – ირონიულად შენიშნა გაბრიელმა.
– არ გინდა, გაბრიელ, ადამიანები ცოტა ურწმუნოები ვართ, სანამ ჩვენი ხელით არ შევეხებით და ჩვენივე მიხვედრილობით არ ჩავწვდებით რაიმეს, მანადე, რაც არ უნდა ახლოს ვიყოთ ჭეშმარიტებასთან, არ დავიჯერებთ – გაიღიმა პეტრემ და გაახსენდა თავისი ახალგაზრდობა.
– ნურც ის გავიწყდება, რომ ზოგიერთი ადამიანი რომც შეეხოს, ან ჩაწვდეს ჭეშმარიტებას, თუ არ არის მზად მის მისაღებად (არადა, ამბიციები ისეთი აქვთ, იცოცხლე!),  ისე დაამახინჯებს, რომ ეს სუბიექტი მოგონილია იმათთან შედარებით, დაგავიწყდა ამ ბოლო დროს მეორე უკიდურესობამ რომ იჩინა თავი და საითკენ მიაქანებს კაცობრიობას?! – გაბრაზება ვერ დამალა გაბრიელმა. შემოქმედი მხოლოდ ყურს უგდებდა ამ საუბარს, მაგრამ არ ერეოდა, რადგან შესანიშნავად იცოდა, რომელ მეორე უკიდურესობაზე იყო საუბარი. ამის გამო გული სტკიოდა, მაგრამ გაკეთებით ვერაფერს აკეთებდა, ვერ ერეოდა ადამიანების ცხოვრებაში, რადგან ისინი ისე შეიყვარა თავიდანვე, რომ მათ ნების თავისუფლება მისცა, და ახლა ამ საბედისწერო სათამაშოდ ქცეულ საჩუქარს, თავისავე თავის საწინააღმდეგოდ იყენებდა ადამის მოდგმა.
– ხელით გეხებით ყველას, ე.ი. ადამიანები ხართ, ნუ ადამიანის მსგავსები მაინც, საუბრობთ, ეი.. ისევ ადამიანები გამოდიხართ, ლოგიკურად თუ ვიმსჯელებთ, ადამიანები ხართ ყველანი, მაგრამ ან ძალიან შერეკილი ადამიანები, ან მამასხარავებთ – გაიღიმა პეტრეს მხარდაჭერით გათამამაბულმა ადამიანმა.
– აი, შემოქმოდო, ხომ გეუბნები, ამის გამო და კიდევ სხვა ბევრი მიზეზთა გამო აღარ შეგვიძლია აღარც მე და აღარც ჩემი განყოფილების თანამშრომლებს ამათი გაძლება – სასოწრკვეთილმა გაბრიელმა  ხელები გაასავსავა.
– ახლა ისევ რომ დავუსვათ კითხვა, თავიდან დაიწყებს კითხვებზე კითხვითვე პასუხის გაცემას და ასე გააგრძელებს დაუსრულებლად – საუბარში ვოლანდი ჩაერია – ამიტომ, იქნებ მე დამრთოთ ნება ავუხსნა ყველაფერი?
ყველას გაუკვირდა ვოლანდის ნებარტვის თხოვნა, რადგან იგი არასდროს არავისგან ნებართვას არ ითხოვდა.
შემოქმედმა თავი თანხმობის ნიშნად უხმოდ დაუქნია .
– მოკლედ, ჩემო კობა..
– დაიცა, საიდან იცით, კობა რომ მქვია? – გაიკვირვა ადამიანმა.
– აი, ხომ ხედავ – ხელები ისევ გაასავსავა გაბრიელმა – სიტყვის თქმას არ გაცდიან, ერთ სიტყვაში ათ კითხვას სვამენ – და მისავათებული ჩაესვენა ქვის სავარძელში, სამაგიეროდ, შემცბარი კობა წამოდგა ფეხზე.
– აქ ყველამ ყველაფერი იცის, მითუმეტეს შენზე და არამარტო შენზე, საერთოდ ზოგადად ადამიანებზე  და კონკრეტულად თითოეულ თქვენგანზე. ახლა აგიხსნი რაც ხდება, ოღონდაც, სანამ თხრობას არ დავასრულებ არ შემაჩერო, შევთანხმდით?
– და კითხვები რომ გამიჩნდეს რა ვქნა?
–რომ დავასრულებ, მერე დასვი ეგ შენი კითხვები – პეტრემ ღიმილით შეაშველა ვოლანდს პასუხი  – ასე სჯობს, შენთვისაც და საერთოდ, ზოგადადაც ასე სჯობს.
ადამიანი დაფიქრდა.
– კარგი, მოგისმენთ, მაგრამ თუ რამეა, რომ არ დამავიწყდეს, კითხვას დავსვამ მაინც.
– ღმერთო, ღმერთო!!! რატომ?!! – თვალები გადაატრიალა გაბრიელმა და შუბლზე იტკიცა ხელი.
– გაბრიელ, მოიკრიბე მოთმინება – გადაიხარხარა ვოლანდმა.
– მე მოგისმენთ, ოღონდაც, ვოლანდ, გაფრთხილებ, სრული სიმართლე ილაპარაკე, ვიცი, რაც გაქვს ჩაფიქრებული და არ გირჩევ საკუთარი თავი განტევების ვაცად გამოიყვანო – ვოლანდისკენ არც გაუხედავს ისე გააფრთხილა შემოქმედმა – ჩათვალე, რომ მხოლოდ გესწრებით აქ და არ ვერევი საუბარში.